Moet je op school leren gelukkig te zijn of leren voor een beroep?

Rinka van Zundert: “Het is niet ‘of… of…’ maar ‘en… en…’.”

Een school die kinderen kan leren gelukkig te zijn, begint met een gelukkig lerarenteam.
Met haar bedrijf Leer- en Veerkracht biedt pedagoge dr. Rinka van Zundert hiervoor een begeleidingstraject aan, dat is gebaseerd op principes uit het wetenschappelijk geluksonderzoek. Geluksdoctorandus was benieuwd naar haar aanpak.

rinka-van-zundert-pasfotoOp het moment dat ik haar spreek (voorjaar 2015), is de voorbereidende fase nog maar kort achter de rug. “Ik zit bijna constant buiten mijn comfortzône”, zegt ze opgewekt. Ze mag dan gepromoveerd zijn en al jaren met positieve psychologie en pedagogie bezig zijn, maar zaken als marketing, een website en een ondernemingsstrategie waren tot voor kort nieuw voor haar.
“Ik vind het leuk iets nieuws op te zetten, dat er nog niet is.” Zelfs “waarvan je nog niet weet of het gaat lukken.”
Zij heeft dan ook een doel dat kan inspireren.

Van Zundert: “Wanneer aandacht voor geluk en welbevinden in het onderwijs gewoon worden, kan dit zo’n grote bijdrage leveren aan een betere samenleving. Dat is iets waar ik echt in geloof.”

Hoe ben je hiertoe gekomen?
Het thema geluk op school komt voor haar niet uit de lucht vallen, al heeft ze op weg ernaartoe wel een aantal omwegen gemaakt.
“Op mijn 16e was ik al geïnteresseerd in persoonlijke ontwikkeling. Vanaf mijn studietijd werd dat serieuzer en verdiepte ik mij verder in dingen als zelfhulp. Meditatie voor kinderen vond ik bijv. ook interessant. Daar werd toen nog een beetje om gelachen.”

Uiteindelijk besloot ze dus maar te promoveren op… stoppen met roken bij adolescenten. (“Hoe klassiek!”, kan ik niet nalaten te denken. Ook de bekende geluksonderzoekers Martin Seligman en Ed Diener zijn door hun academische omgeving eerst op het spoor van problemen gezet, voordat ze – jaren later – hun echte interesse gingen volgen.)

Naast haar promotie volgde ze een coachingsopleiding: “Daar leerde ik simpele dingen om goed in je vel te zitten. Waarom heb ik dat vroeger niet gewoon op school geleerd?, vroeg ik mij af. Dat had ik zo goed kunnen gebruiken!”

Wat kunnen wij leren van het buitenland?
Na haar promotie werd het interessanter. Van professor Rutger Engels (nu voorzitter van het Trimbos Instituut) kreeg Van Zundert de kans de eerste Master-variant in Nederland voor Positieve Psychologie op te zetten. Ze bestudeerde projecten rond geluk op scholen in het buitenland en deed onderzoek naar de effecten van een Nederlands programma, dat daarop was gebaseerd. Dit heet “Op Volle Kracht” en heeft als doel de psychische veerkracht van leerlingen te versterken. (Het werkt. Maar alleen bij meisjes met depressieve symptomen, dus niet als algemene preventie.)

Ze las ook over scholen die in zijn geheel (dus niet slechts via een enkel vak of programma) geluk probeerden te bevorderen, zoals de Geelong Grammar School in Nieuw-Zeeland, om te leren hoe men daar te werk ging. “Toen dacht ik, dat wil ik ook!”

Traject voor de hele school
Vanaf zomer 2013 geeft ze daarom zelf training en begeleiding aan scholen. “Ik kan inmiddels goed advies geven over de programma’s die ze kunnen gebruiken.” Maar wat zij eigenlijk wil, is dat de inzichten uit die programma’s aan de school als geheel ten goede komen. “Wanneer de docenten hun werk met plezier doen, zijn de leerlingen volgens onderzoek eveneens gelukkiger. En het ziekteverzuim daalt ook nog eens.”

Basistraject-Leer-en-Veerkracht-voor-scholen

Van Zundert ontwikkelde daartoe Het Leer- & Veerkracht Traject. Het begint met een Inspiratieworkshop voor alle medewerkers, daarna een (meer uitgebreide) Teamtraining, gevolgd door bijv. een Workshop in de Klas en een speciale Ouderavond. Parallel daaraan adviseert en begeleidt ze de leiding van de school rondom het hele traject.

Een cultuur waarin aandacht voor welbevinden gewoon is
“Een van de doelen is dat er een cultuur op school ontstaat, waarin het onderwerp welbevinden heel gewoon is. Wanneer daar van nature aandacht voor is, zie je het veel eerder als het eens minder goed met iemand gaat; dan is het vanzelfsprekend daarover te praten en er iets aan te doen.”

Ook is het volgens haar goed mogelijk om thema’s als geluk en welbevinden in andere lessen in te vlechten. “Een bekende geluksbevorderende oefening is om dankbaarheid te stimuleren door een brief te schrijven aan iemand aan wie je veel te danken hebt.” (Het schrijven en je bewustworden van de dankbaarheidsgevoelens is daarbij belangrijker dan het verzenden van de brief, al mag dat natuurlijk best.) “Waarom zou je zo’n brief niet in het Engels kunnen schrijven?”

Gedachtenkracht in de geschiedenis
Nog een voorbeeld: “Bij het vak Geschiedenis kun je dan weer bij uitstek de kracht van gedachten zien, en de invloed ervan op emoties en handelingen, zowel positief en negatief.”

“Weer een ander geluksthema, zoals oog hebben voor iemands goede eigenschappen, zou je net zo goed in een tekening kunnen uitdrukken als in een tekst. Zo zijn er legio mogelijkheden, wanneer docenten eenmaal beseffen wat er bij geluk en veerkracht en rol speelt en hoe je dat kunt stimuleren.”

Kinderen leren gelukkig te zijn, is dus een taak voor de hele school. “Het is niet ‘óf…of…’ ”, besluit zij, “maar ‘en… en…’. We hoeven niet te kiezen tussen een opleiding die iemand goed op een beroep voorbereidt en een school waarvan je gelukkig wordt. Het kan heel goed samengaan!”

Meer over het programma Leer- en Veerkracht kun je hier vinden.

Dit interview maakt deel uit van de serie Samen de Gelukkige School van de Toekomst creëren. Volgende keer: Clara de Boer over het succes van De Gelukskoffer.

Dit bericht is geplaatst in Geluksinitiatief, Onderwijs, Opvoeding, onderwijs en kinderen, Positieve Psychologie met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *