Op zoek naar de magische formule — van geld naar geluk

"Geluksmachine": van geld naar geluk

Montage “geluksmachine” op basis van foto conducteurstas met muntmagazijn (foto LosHawlos, Creative Commons) en een achtergrondfoto van voorbijsnellend natuurschoon uit treinraam.

Boekbespreking in 5 delen van ‘Happy Money. The New Science of Smarter Spending’ door Elizabeth Dunn en Michael Norton. Dit is deel 1: van geld naar ervaring.

Stel: Jarenlang heb je er hard voor gewerkt. Je bent altijd zuinig geweest. Het geld dat je overhield, heb je deskundig belegd. Je hebt je zorgvuldig tegen risico’s ingedekt en je door betrouwbare financieel adviseurs (ja, die zijn er nog) laten adviseren. Dan komt het moment dat je vrij over het gespaarde bedrag kunt beschikken. Wat ga je ermee doen zodat je er zoveel mogelijk geluk voor terugkrijgt?

Ook geld wil terug naar het echte leven
Alle deskundigheid waarmee je het bedrag zo mooi hebt laten groeien, is nutteloos geworden. Het is natuurlijk prachtig dat er zoveel mensen zijn die geld in nog meer pecunia kunnen omrekenen, maar vroeg of laat worden zelfs euro’s en dollarmunten levensmoe. Ze willen terug naar de echte wereld. En nu zit je met de vraag: hoe wissel ik dit geld ten slotte in voor geluk? En natuurlijk wil je ook weten (we zijn allemaal menselijk ten slotte): hoe krijg ik daarbij zo veel mogelijk geluk voor een zo klein mogelijk bedrag?

Wees gerust, dat is precies waar dit artikel over gaat. Maar ga eerst even goed zitten. Want in al die jaren dat je alles van waarde – nu ja, niet alles natuurlijk… – in financiële termen hebt vertaald, ga je vandaag leren hoe je je geld (en soms ook andere dingen) in geluk kunt vertalen. Maar dat zit anders in elkaar dan je denkt…

Zo verstandig mogelijk je geld uitgeven
Een ding hoef je echter niet op te geven: het vermogen tot logisch redeneren en de gewoonte om beslissingen op gedegen onderzoek te baseren. Het is namelijk juist het wetenschappelijk geluksonderzoek dat je zal helpen deze nieuwe stap (‘van geld naar geluk’) zo rationeel mogelijk te maken.

Elizabeth Dunn en Michael Norton hebben zich jarenlang gespecialiseerd in onderzoek naar de relatie tussen geluk en geld. Zij doorploegden zo’n 17.000 artikelen in de wetenschappelijke literatuur en deden het nodige eigen onderzoek. Voor deze ene geluksbrengende ‘munt’ zijn zij dus als het ware de valutaspecialisten. Een ‘scherpere wisselkoers’ zul je niet snel vinden…

In het boek ‘Happy Money. The New Science of Smarter Spending’ zetten ze hun bevindingen op een rijtje. In het algemeen zijn er volgens hen vijf principes als iemand geld wil uitgeven om er geluk aan te ontlenen:

1. Koop ervaringen.

2. Maak er iets bijzonders van.

3. Koop ‘tijd’.

4. Betaal nu, consumeer later.

5. Investeer in anderen.

Die principes gelden natuurlijk niet alleen voor renteniers die eindelijk van hun geld kunnen genieten. Ze gelden voor iedereen. Ook bij kleinere bedragen doen ze al opgeld. Het is bovendien interessant om na te gaan of ook groepen, bedrijven of organisaties (misschien zelfs landen) er iets aan hebben.
Vandaar dat ik het niet bij een samenvatting of een recensie ga houden, maar in vijf achtereenvolgende blogs wil nagaan wat we allemaal wel en niet met die principes kunnen doen.

Wat is er ‘mis’ met materiële aankopen?
Vandaag volgen we tip nummer 1 op en gaan ervaringen kopen. Maar, niet zo hard. Waarom kopen we geen huis? Of een tweede huis? Of een auto? Of een tweede auto?

Het is inmiddels bijna een van de clichés in het geluksonderzoek, maar materiële bezittingen brengen doorgaans veel minder geluk dan de mensen ervan verwachten. In economische termen: de experienced utility is vaak veel kleiner dan de expected utility.

Zeker, we zijn er blij mee. Maar na een tijdje daalt ons geluk weer snel, totdat het vrijwel even hoog is als voor de aankoop. Dat is niet zomaar een vermoeden. Dat weten geluksonderzoekers bijv. omdat huizenkopers hen dat zelf hebben laten weten (op beide tijdstippen).

Klassiek voorbeeld van vergelijkend onderzoek
Het is niet zo makkelijk om dit soort dingen te onderzoeken. In dit geval is er echter een heel treffend onderzoek gedaan onder studenten aan de universiteit van Harvard. Die worden traditiegetrouw naar loting ingedeeld. Hetzij in een mooi, ruim en centraal gelegen wooncomplex. Hetzij in minder aantrekkelijke gebouwen, op afgelegen locaties. Het zal niemand verbazen dat de studenten verwachten een stuk gelukkiger te worden als ze in een van de betere huizen kunnen wonen.

Wat bleek toen de onderzoekster na lang tijd diezelfde studenten nog eens ondervroeg? De studenten in de betere gebouwen waren inderdaad tevredener over hun woonruimte. Maar… dit had geen invloed op hun geluk als geheel. Het overall geluk van de studenten werd niet beïnvloed door de plaats en kwaliteit van hun appartementen. En zo is er meer onderzoek, waaruit blijkt dat een beter huis vrijwel geen invloed heeft op ons geluk. Ook ‘kopen’ blijkt mensen niet gelukkiger te maken dan ‘huren’. De voornaamste invloed van een huis op ons geluk zijn de andere mensen die erin wonen!

Vergelijkbare uitkomsten zijn er voor allerlei andere materiële aankopen. Veel van het oorspronkelijke plezier en genot verdwijnt weer als we er eenmaal aan gewend zijn. In vaktermen heet dit adaptatie. Over langere termijn bezien – zoals elke verstandige investeerder doet – blijft ons geluk door een dergelijke aankoop dus hetzelfde. Net zoiets als geld in het water gooien dus.

Betalen om in de modder te belanden
Goed, we moeten dus ervaringen kopen. Bijvoorbeeld… een moddergevecht! Het is even schrikken, maar het is een leuk voorbeeld dat veel duidelijk maakt. Zo vertellen de schrijvers met veel plezier over de 10 mijl lange Tough Mudder race, die een bedrijfje met dezelfde naam van de Britse opleiding voor commandotroepen heeft afgekeken. Het vergt enige ontbering om die te volbrengen. Je doet het samen met andere onbekenden en de bedoeling is dat je elkaar helpt er doorheen te komen. Moe, smerig en afgepeigerd bereik je de finish. En dan krijg je een oranje hoofdband.

Dat is eens, maar nooit meer, zou je denken. Maar nee, meer dan de helft — komt terug. Vaak nog met vrienden erbij ook. Tough Mudder heeft inmiddels méér dan 3,5 miljoen likes op Facebook, kijk maar!

De kracht van ervaringen
Ruil nu niet meteen je dure huis in voor een goedkoper huis maar mét een modderbaan. Het gaat om de ideeën achter het voorbeeld. De hamvraag is:

Hoe komt het dat ervaringen vaak zoveel meer bijdragen aan geluk dan materiële zaken?

• Ze verbinden ons met andere mensen.

• We kunnen erover vertellen (aan onze vrienden). In marketing-termen: storytelling.

• Ze staan dichter bij ons gevoel van wie we zijn (onze identiteit) dan een materiële aankoop.

• Eenmaal voorbij, tellen de negatieve elementen (de modder en de inspanning) vaak niet meer zo zwaar.

• Je kunt er op terugkijken (en dan geven ze opnieuw een goed gevoel).

• We hebben minder de neiging mooie ervaringen te vergelijken met iets dat nog groter of mooier is (dan we dat bij materiële goederen doen).

Maar we weten nog niet alles
Hier ongeveer eindigt het verhaal van Dunn en Norton. En dit is ook ongeveer de stand van het geluksonderzoek. Ze hebben het vooral over ervaringen in de consumptiesfeer. Ze maken nog geen duidelijk onderscheid tussen ervaringen die meer of minder geluk opbrengen. Daarbij zou je mijns inziens vooral aan geluk op langere duur kunnen denken. Een mooie herinnering is waardevol, maar een persoonlijke verandering waardoor je gelukkiger leert te leven betekent immers veel meer.

Van geld naar geluk in jouw geval…
Maar toch, nu je dit hebt gelezen . Denk eens aan het geld dat je het laatste jaar hebt uitgegeven. Waar is het meeste naartoe gegaan? En hoeveel geluk heeft het je gebracht?

Wandelend Verkeerslichtmannetje uit DDR (groen)

Wil je verder lezen? Hier vind je inmiddels deel 2.

Dit bericht is geplaatst in Boekbespreking, Wetenschappelijk onderzoek naar geluk met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *