Aandacht voor je ademhaling

Aandacht voor je ademhaling is een centrale oefening die je in alle oosterse tradities terugvindt. Hoe werkt het en wat zijn de voordelen ervan?

Twee Amerikaanse soldaten en een Irakese handelaar. Een spannende ontmoeting in een onzekere situatie. Hoe zij op dit moment ademen, verraad dat veel over hoe veilig ze zich daarbij voelen.

Bij deze foto denk je niet aan het thema ademhaling. Toch is die expres gekozen. Twee Amerikaanse soldaten en een Irakese handelaar. Een ontmoeting tussen verschillende culturen in een onzekere situatie, die opeens spannend kan worden. Hoe deze mensen op dit moment ademen, verraadt veel over hoe ze zich voelen en of ze zichzelf, zo nodig, kunnen beheersen. (foto: US Army.)

Om gelukkig te zijn, heb je in je geest een plek van rust en stabiliteit nodig. Dat is niet makkelijk. Onze gedachten en gevoelens zijn voortdurend in beweging. Zelfs wanneer er geen aanleiding van buitenaf is (een gesprek, televisie, dingen die je moet doen…), blijkt het moeilijk een rustpunt te vinden.

Je zou denken dat dit een ervaring is van de moderne tijd, maar hij is waarschijnlijk van alle tijden. Er is namelijk al een héél oude oplossing voor: de adem.

Concentreer je op je adem
Als er iets is, waar je van op aan kunt zolang je leeft, dan is het je ademhaling. Je ademhaling verlaat je nooit. Hij is stabieler dan de hechtste relatie, het best belegde vermogen, of de vitaalste gezondheid. In welke verdrietige, gespannen of wanhopige situatie je ook verkeert, je ademhaling is erbij. Hij laat je nooit in de steek.

Misschien is het daarom wel dat er iets oneindig geruststellends vanuit kan gaan, als je je eenmaal aanwent regelmatig met je aandacht naar je adem te gaan. Misschien is het daarom ook dat vrijwel alle Oosterse tradities, of het nu om meditatie of om lichaamsbeweging gaat, de ademhaling een centrale plaats geven in de beoefening.

Ga met je aandacht naar je ademhaling, is het eindeloos terugkerende advies, of je je nu  bezig houdt met yoga, tai chi, wushu, do in, meditatie of nog iets anders.

Niet veranderen, enkel waarnemen
Het advies is zelden om op een bepaalde manier te ademhalen. Het begint altijd met: aandacht voor je ademhaling. Breng je aandacht er naartoe, concentreer je erop, neem hem waar, maar doe er niets mee. Ervaar gewoon wat je adem doet.

Gaat je ademhaling snel of langzaam? Heeft je adem een regelmatig of een ander ritme? Voelt de inademing anders dan de uitademing? Voel je dat je lichaam meegaat met het ademen? Waar voel je dat dan? Enzovoort.

Eigenlijk hoef je de antwoorden op die vragen niet eens in woorden te formuleren. Je bent geen dokter die een diagnose over je ademhaling moet stellen. Je hoeft hem niet te vergelijken met een bepaalde standaard. Het gaat er vooral om dat je er je aandacht naartoe brengt.

Door spanning los te laten, treed vanzelf verandering op
En terwijl je niets doet, gebeurt er toch wat! Dat is het bijzondere van de Oosterse benadering en een van die geheimen waar onze Westerse manier van denken zo moeilijk vat op krijgt. Terwijl je je aandacht naar je adem brengt, verminder je de aandacht en energie die je aan andere zaken schenkt, inclusief gedachten, zorgen en gevoelens.

Al die andere zaken trekken je ademhaling namelijk, al is het telkens maar een klein beetje, uit balans. Door schrik of angst kun je hoger gaan ademen, waardoor je adem steeds minder in je buik komt. (O.k., je ademt natuurlijk niet mét je buik, maar het zijn je longen die je buik naar voren drukken, wanneer ze ook aan de onderkant helemaal zijn gevuld.) In de loop der tijd kan een verkeerde manier van ademhalen echter een gewoonte worden. Dan moet je echt oefenen om een gezonde en volledige ademhaling terug te vinden.

Maar zolang dat nog niet het geval is, kunnen ontspanning en het gebruik van je aandacht veel doen, om je ademhaling, wanneer die tijdelijk van slag is, weer terug te brengen naar een rustig en natuurlijk ritme. Ook het ritme van je hart wordt door een rustige ademhaling gunstig beïnvloed.

Je ademhaling verraadt je gemoedstoestand
Er is haast geen betere thermometer van je gemoedstoestand dan je ademhaling. Door waar te nemen hoe je ademt, kun je vaak merken dat je toch iets meer gespannen of opgewonden bent dan je besefte. Dat kan je helpen even pas op de plaats te maken en gas terug te nemen om je aandacht naar jezelf te brengen. Zoiets helpt je om in balans te blijven. Op cruciale momenten, als je erg boos bent bijvoorbeeld, kan dit net hetgene zijn waardoor je je zelfbeheersing bewaart.

Blijf doorademen
Een andere les die vanuit Oosters perspectief vanzelfsprekend is, en nu steeds vaker in het Westen wordt overgenomen, is: blijf doorademen. Soms houd je van spanning je adem in, bijvoorbeeld als je een prik krijgt of een pijnlijke medische handeling ondergaat. “Blijf doorademen”, zal de verpleegkundige inmiddels zeggen. “Zucht even diep door.”

In een yogales bijvoorbeeld oefen je dit keer op keer. Wanneer je op een moeilijke manier je lichaam strekt, en daarbij soms ook nog moet draaien, vergeet je al gauw om te ademen. “Blijf doorademen”, herinnert de docent je, en het strekken wordt geleidelijk aan makkelijker.

Bewegen op het ritme van de ademhaling
Een andere manier om de ademhaling te gebruiken is door te bewegen op het ritme van de ademhaling. Bijv. (bij bepaalde oefeningen) door te strekken op een inademing en te buigen of samen te trekken op een uitademing. Gek is dat, in het begin. We zijn gewend dat bewegen en ademhalen twee verschillende dingen zijn. Pas na een tijdje lukt het om ze synchroon te doen. Dan ga je opeens merken dat zo’n oefening makkelijker en harmonischer gaat en leidt tot een diepere ervaring.

De ademhaling als brug naar meditatie
Mediteren is voor veel mensen in het begin bijna onmogelijk. Alleen al stilzitten, lukt soms nog maar net. Maar nergens aan denken? Dat is veel te hoog gegrepen.

Het klassieke advies is dan: denk aan je ademhaling, probeer om die waar te nemen. En als je het even vergeet – dat geeft helemaal niet –, dan ga je gewoon weer terug met je aandacht naar die ademhaling.

Pranayama is de oude yoga wetenschap van het ademen en wordt tot op de dag van vandaag beoefend.

 

Een Oosterse wetenschap van het ademhalen: pranayama
Vanuit de stilte en de rustige aandacht hebben oosterlingen dingen ontdekt, waar wij nog nauwelijks notie van hebben. Zo wisten Indische yogi’s al eeuwenlang dat de menselijke ademhaling afwisselend een tijdje primair door het ene neusgat, en dan door het andere neusgat gaat. Westerlingen vonden dat maar raar. Onlangs bleek het te kloppen.

Zo zijn er ook gevorderde ademhalingsoefeningen, waarbij je bijvoorbeeld wisselt van neusgat, de uitademing of de inademing benadrukt, of een bepaalt ritme aanhoudt. Binnen de yoga wordt dat het beoefenen van pranayama genoemd. Het boeddhisme en taoisme kennen zulke oefeningen ook.

Een deel van de Oosterse wonderverhalen, zoals die over mediteren in de sneeuw van de Himalaya’s, gaat terug op het gebruik hiervan. De Nederlander Wim Hof is inmiddels wereldwijd beroemd als Iceman, omdat hij ‘bovenmenselijk’ goed tegen kou kan.

Iceman Wim Hof kan extreem goed tegen kou. Dit is inmiddels wetenschappelijk bewezen. Hier zit hij lang in een bad met ijsblokjes.

Foto met dank aan Aad Villerius.

Cover van het boek Becoming the Iceman, verteld door Wim Hof m.m.v. Justin Rosales (redactie)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Een aantal van zijn bijzondere wapenfeiten zijn wetenschappelijk gevolgd en vastgelegd.

Hoe zou hij dat doen, vroeg ik me wel eens af. En wat bleek?

Hij gebruikt pranayama.

Voor de meesten van ons zijn dat soort bijzondere prestaties niet weggelegd. Maar regelmatig aandacht besteden aan je ademhaling, echt het is een gouden tip! 

En die ligt binnen ieders bereik.

Één reactie op Aandacht voor je ademhaling

  1. Thuraya schreef:

    Interessant wat die man kan, alleen wist ik niet dat hij de Pranayama daarvoor gebruikte. ADEMEN is LEVEN. En de manier waarop je ademt is de manier waarop je leeft. En er zijn zoveel verschillende manieren van ademen. iedere ademhaling heeft zijn functie.

    Thurayya
    http://www.magneticstar.nl

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *