Goede reden een recessie te vermijden: “We worden er dubbel ongelukkig van”

Dit zegt de winnaar van de Ruut Veenhovenprijs, de Belgische onderzoeker Jan-Emmanuel de Neve, die is verbonden aan de Universiteit van Oxford. “We denken altijd dat een recessie op lange termijn maar een golfje is in de economische groei. Maar tijdens een recessie gaat het geluk 2x zo hard naar beneden als het bij een even grote fase van economische groei omhoog gaat.”

Jan-Emmanuel-de-Neve vertelt in zijn dankrede bij het winnen van de Ruut-Veenhovenprijs dat geluk bij een recessie 2x zo hard daalt, als het omhoog gaat tijdens een periode van economische groei.Geluk in tijden van crisis
Dat liet hij in zijn dankrede zien, aan de hand van onderzoek in tal van landen over meerdere crisisperiodes.
De uitkomst lijkt op wat Nobelprijswinnaar Kahneman en de psycholoog Tversky ontdekten over loss aversion (= mensen vinden een verlies veel erger dan zij een tegenovergestelde winst van gelijke grootte prettig vinden).
De Neve en zijn mede-auteurs tonen nu aan dat een soortgelijk verschijnsel ook op macro-economisch niveau plaatsvindt.
“En terwijl het bij Kahneman en Tversky draait om de vraag hoe mensen iets inschatten, gaat het in ons onderzoek over de feitelijke uitkomsten.”

Recessie vermijden door minder risico
Dat is maatschappelijk uiterst relevant: “Als we willen dat economische groei in ‘meer geluk’ uitmondt – anders heeft groei immers weinig zin –, moeten politici en economen het risico op een recessie zo klein mogelijk maken”, adviseert De Neve. “Want daardoor verdwijnt de winst aan geluk weer bijna helemaal.” Liever wat langzamer groeien, maar met minder risico, blijkt op grond van dit onderzoek een heel rationele strategie.

Afgelopen week op dinsdag 24 november werd aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam voor het eerst de Ruut Veenhoven Award uitgereikt aan een veelbelovende jonge onderzoeker op het gebied van geluk. Uit de 70 kandidaten van 24 landen (!) werd Jan-Emmanuel de Neve unaniem door de jury geselecteerd, wegens zijn onderzoek naar o.a. de genetische invloeden op geluk en naar de bijdrage van geluk aan welvaart en welzijn in brede zin (zoals gezondheid en financieel succes). Hoewel hij maar twee artikelen mocht indienen, heeft hij er al veel meer geschreven en is, zei de jury,“eigenlijk al een gevestigd onderzoeker”.

Jan-Emmanuel-De-Neve-(wint-Veenhovenprijs)
Waardoor verdween het geluk?

Onderdeel van de uitreikingsceremonie was een feestrede door prof. dr. Ruut Veenhoven zelf. Hij is al een aantal jaren hoogleraar emeritus (dus officieel met pensioen), maar nog steeds het dagelijks middelpunt van de onderzoekers van EHERO (Erasmus Happiness Economics Research Organisation) en de vrijwilligers van de World Database of Happiness. Als je hem daar niet vindt, past hij op zijn kleindochter (een dag in de week) of zit op een congres in het buitenland.
“Waarom is de belangstelling voor geluk in de loop van de Europese geschiedenis al twee keer opgekomen en weer verdwenen?”, vroeg hij zich in zijn lezing af, “En hoe groot is de kans dat het deze derde keer beter zal gaan?”

De Klassieke Oudheid en de Verlichting
Alledrie de periodes waarin geluk als thema opkwam, waren relatief welvarend. “In slechte tijden hebben mensen waarschijnlijk andere dingen aan hun hoofd.”
De eerste periode was in de Grieks-Romeinse oudheid. Dit gedachtengoed verdween in de Middeleeuwen weer naar de achtergrond, omdat het hemelse geluk belangrijker werd dan het aardse.
Pas bij de Verlichting durfden denkers en schrijvers de zoektocht naar het aardse geluk weer op te pakken. “Daar zijn mooie boeken over geschreven, zoals De eeuw van het geluk door Peter Buijs.” Zelfs dominees vonden in die tijd dat God de mens mede voor het aardse geluk had geschapen. [En Geluksdoctorandus schreef al eens een blog over hoe ‘geluk’ zelfs de inspiratie was tot een eigen, Nederlandse revolutie.]

“Na de Verlichting verdween de belangstelling voor geluk weer”, concludeert Veenhoven. “Waarschijnlijk bleef het teveel hangen in ‘filosoferen over geluk’. Oude ideeën werden herhaald en er kwam geen nieuwe kennis tot stand.”

Zal het geluk weer verdwijnen?
De grote vraag is dan natuurlijk: is het nu anders? Prof. Veenhoven denkt van wel:
“Er is nu sprake van een groeiende hoeveelheid empirische kennis over geluk. Ook theoretisch is die relevant. Bovendien heb ik van economen geleerd dat je moet kijken naar ‘vraag en aanbod’. Er bestaat een groeiende vraag naar deze kennis over geluk. Bij individuele personen, die graag voor zichzelf willen weten hoe ze gelukkiger kunnen worden. Maar ook bij organisaties en zelfs steeds meer bij overheden. En die ‘vraag’ kan bovendien door het ‘aanbod’ vanuit de wetenschap worden beantwoord.”
Hij vergelijkt kennis over geluk met kennis over gezondheid en denkt dat we nu een situatie hebben bereikt, waarin die op dezelfde manier kan blijven groeien. “Dat rechtvaardigt de verwachting dat de belangstelling voor geluk deze keer op de agenda zal blijven staan.”

Levendig onderzoeksgebied
Die conclusie sluit mooi aan bij wat Jan-Emmanuel de Neve in een van zijn artikelen schrijft: “Geluksonderzoek is de laatste jaren een van de levendigste gebieden binnen de economische wetenschap geworden.” Na deze lezing door de naamdrager, werd de uitreiking van de eerste Ruut Veenhovenprijs aan hem bekend gemaakt.
De Neve studeerde Publiek Beleid aan Harvard University en is nu Associate Professor in Economics & Strategy in Oxford. Artikelen van zijn hand verschenen al in toptijdschriften als Science, Psychological Science en Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
De jury bestond uit: prof. dr. Justus Veenman (voorzitter), prof. dr. Lidia Arends, prof.dr. Werner Brouwer, prof. dr. Kirsten Rohde, prof. dr. Jack Vromen, Prof. dr. Harry Commandeur (adviseur), prof. dr. Ruut Veenhoven (adviseur) en dr. Martijn Burger (secretaris).

Ruut-Veenhoven-Award-2015

Op de foto v.l.n.r.: prof. Werner Brouwer, dr. Martijn Burger, dr. Jan de Neve,
prof. Ruut Veenhoven, prof.  Lidia Arends en prof. Justus Veenman (met dank voor deze foto en die van De Neve bovenaan aan EHERO en fotograaf Désirée Verstege).

Hier vind je het onderzoek naar geluk in periodes van crisis en recessie waar De Neve
in zijn dankrede naar verwees: The Asymmetric Experience of Positive and Negative Economic Growth: Global Evidence Using Subjective Well-being Data, door Jan-Emmanuel de Neve, George W. Ward, Femke De Keulenaer, Bert Van Landeghem, Georgios Kavetsos en Michael I. Norton.

En dit is het officiële verslag van de Ruut Veenhovenprijs met foto’s van EHERO.

Dit bericht is geplaatst in Beleid, Economie, Onderzoek met de tags , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *