“Geluk is niet alleen fijn, geluk geeft kracht”

Dit zegt Akshaya de Groot, de man achter Geluksdoctorandus.

In deze tijden van negativiteit is het verademend een positief geluid te horen. Dat komt bijvoorbeeld van deze website, waarachter Akshaya de Groot het gezicht is. In zijn blog probeert hij mensen de wereld van een positieve kant te laten zien. Maar niet louter uit optimisme: “Ik ben vooral geïnteresseerd in de wetenschappelijke inzichten over geluk en wat je daarmee kunt doen.”

door Nicole Mulders (Dharma Tekstproducties)

Het begon met morele vooruitgang
Vele jaren na zijn studie sociologie begon De Groot aan een proefschrift over ‘morele vooruitgang’. Een thema dat vandaag de dag ook erg actueel is. Maar zijn promotor vond dat te complex als onderwerp.

Na enig zoeken konden zij zich echter verenigen op het thema ‘geluk’, wat je tenslotte kunt zien als meetlat van morele vooruitgang in een land. Die promotie bekostigde hij twee jaar zelf en met hulp van familie, daarna droogde de geldstroom op. ‘Geluk’ werd niettemin het thema waarover hij veelvuldig zou bloggen, schrijven, lesgeven en adviseren…

Foto: Akshaya de Groot (door Jeroen Visser). Met bril op lijkt hij op het logo van Geluksdoctorandus.

Wetenschappelijke benadering
De Groot ziet zichzelf als een intellectueel, die een bijdrage wil leveren aan sociale hervorming. “Maar die wetenschappelijke basis is essentieel.” Onlangs vertelde hij bij een college aan de Erasmus Universiteit over het geluksonderzoek door de jaren heen. “Tot enkele decennia gelden was er geen wetenschap van geluk, alhoewel er eeuwen terug bij de vroegste filosofen al veel aandacht voor het onderwerp was. Daarna kwam het christelijk geloof. Daarin stond vooral het geluk in het hiernamaals centraal. Daarmee werden mensen beloond voor hun goede gedrag op aarde. Pas vanaf de Verlichting kwam er een omslag (trouwens ook bínnen het geloof) die hij kernachtig samenvat: “Je mag ook gelukkig zijn op aarde. Dus als je leeft.”

Volgens de Groot blijkt ‘het streven naar gezamenlijk geluk’ soms (gedeeltelijk) voor het geloof in de plaats te komen, en kan het mensen van verschillende achtergronden inspireren tot samenwerken.

Ook tegenslag hoort erbij
Een deel van die wetenschappelijke inzichten gaat overigens terug tot de oude filosofie van het Stoïcisme en tot het Boeddhisme. De een ligt aan de bron van de cognitieve gedragspsychologie, de ander aan die van mindfulness. Beiden zeggen dat vervelende dingen nu eenmaal kunnen gebeuren, maar dat het wezenlijk is hoe we daarop reageren. “Dat is de key-factor.”

Terrorisme
De Groot is, ondanks de stijgende lijn aan negatieve ontwikkelingen in de maatschappij, waaronder het terrorisme, niet cynisch geworden. Hij verdiept zich graag in de geschiedenis. “Dan zie je dat die tendensen van positiviteit en negativiteit er altijd zijn geweest. En het aantal aanslagen blijkt in de loop der jaren niet toegenomen, al voelt dat wellicht zo.”

Van meten naar weten
Of geluk te meten is, was lang onduidelijk. “Geluk blijkt wél te meten”, zegt De Groot. “Uiteindelijk is het gewoon het antwoord dat mensen geven op de vraag of ze gelukkig zijn.” Doordat je geluk kunt meten, weten we ook welke factoren de mensen in een land gelukkig maken, zoals: afwezigheid van oorlog, een democratische samenleving, een hoge welvaart, mits die zich mede vertaalt in een goed welzijnsniveau en een goede geestelijke gezondheidszorg.
En dan toch nog klagen? “De ironie van klagen is dat het wel kan helpen een situatie te verbeteren. Maar natuurlijk kan het ook doorslaan.”

Trend of niet?
Maar hoe weet je nu dat geluk meer is dan een trend? “Geluk is óók een trend”, bekent hij ruiterlijk. Toch is hij er stellig van overtuigd dat het meer is: “We hebben het over een wetenschap, die niet meer weg valt te denken. En die bovendien steeds meer verstrengeld raakt met andere wetenschappen, zoals psychologie en economie.
Ook als je kijkt naar de ontwikkeling van de samenleving zie je dat er steeds meer belangstelling is voor innerlijke beleving. Dat belang van innerlijkheid leren sommige mensen van de ervaringstradities uit het Oosten. Maar je ziet het ook bij politici die vooruitgang niet meer alleen in economische zin willen meten.
Het geluksonderzoek geeft dus antwoord op een maatschappelijke vraag: hoe kunnen we beter leven?”

Negatieve en positieve psychologie
De Groot komt nog met een extra argument. “Neem nu de positieve psychologie”, zegt hij. “Veel mensen denken dat dit een stroming is, die meer aandacht wil voor een positieve kijk op het leven. Maar het is geen optimistische levensfilosofie of zo. Het is gewoon universitaire (op onderzoek gebaseerde) psychologie! Ze hebben alleen het gebied van de psychologie uitgebreid.”
Tot dan toe ging dit vooral over de vraag hoe je iemand met psychische problemen weer ‘normaal’ kunt maken. De nieuwe onderzoekers noemden dit, plagend, de negatieve psychologie. Zij vonden dat psychologen mensen niet alleen moesten leren hoe zij naar een normaal leven terug konden keren, maar ook hoe zij hun leven op de beste manier kunnen leven. Dát noemden zij positieve psychologie.

Hoofdstroom
“Maar nu komt er iets interessants”, vervolgt De Groot. “Als je goed kijkt, zie je dat de theorie achter de positieve psychologie door de bank genomen dezelfde is als achter de negatieve psychologie. Namelijk: de cognitieve gedragstherapie (steeds vaker aangevuld met mindfulness). Dus die zogenaamd ‘alternatieve’ positieve psychologie baseert zich op dezelfde uitgangspunten als de evidence based therapie, die – omdat hij aantoonbaar effectief is – nu door verzekeraars wordt vergoed.” Anders gezegd: de gelukspsychologie, ofwel positieve psychologie, past moeiteloos binnen de hoofdstroom van de erkende psychologie.

Therapie
Kun je in therapie dus ook positieve psychologie krijgen? “Dat ligt iets genuanceerder. Iemand met schizofrenie heeft in de eerste plaats een behandeling voor schizofrenie nodig.” Die kan de positieve psychologie niet leveren. “Maar psychologen komen er steeds meer achter dat iemand die behandeld wordt voor psychische klachten daarnáást baat kan hebben bij oefeningen uit de positieve psychologie. Die versterken als het ware diens ‘mentale immuunsysteem’. Daardoor wordt het gezonde deel sterker en kan zo iemand weer beter met haar of zijn klachten omgaan. (Als je een goed boek hierover wilt lezen, raad ik je het Handboek Positieve Psychologie aan. Daar moet je even voor gaan zitten, per avond 1 hoofdstuk lezen, maar daarin lees je hoe de toekomst van de psychologie eruit gaat zien.)”

Geluk geeft kracht
“Het mooiste is natuurlijk als we de inzichten uit geluksonderzoek en positieve psychologie in opvoeding en onderwijs gaan gebruiken, zodat ze gemeengoed worden. Want geluk is niet alleen fijn, geluk geeft kracht. Omdat je het positieve sterker maakt én beter met tegenslag kunt omgaan.

Iedereen gelukkig?
Is zijn wens, wanneer hij diep in zichzelf zou kijken, iedereen van positiviteit te voorzien? “Misschien wel, maar een mens moet ook zijn specifieke rol kennen. Ik probeer vooral de informatie over geluk te verbeteren. En dat dan weer bij professionals. Dit past het beste bij mijn stijl. Via hen hoop ik aan beter onderwijs en beleid bij te dragen. Maar hier op geluksdoctorandus.nl is iedereen welkom!”

Akshaya de Groot
De Groot heeft een CV dat lastig is samen te vatten. Formeel is hij helemaal geen geluksdoctorandus, maar onderwijssocioloog, waarbij hij alle keuzevakken, stage en scriptie zo praktisch mogelijk op onderwijs en onderwijskunde richtte. Hij mag ook maatschappijleer doceren, maar deed dat alleen als stagiaire (en aan de lerarenopleiding). In plaats daarvan werd hij journalist en weer later communicatiedeskundige. Voor allerlei organisaties, van de thuiszorg tot defensie en politie.
Tussendoor gaf hij (kort) les in o.a. creatief spel, in geschiedenis van de sociologie, in de filosofie van welzijn en geluk. Hij ontwikkelde (samen met anderen) een leergang over natuurlijke geneesmiddelen voor apothekers- en drogisterijassistenten, en over methoden van bedrijfskundig onderzoek voor de Open Universiteit.
Via een sabbatical en een onvoltooid proefschrift ontwikkelde hij zich tot geluksdeskundige. Eind 2013 begon hij met Geluksdoctorandus (de naam van zijn bedrijf en deze website). In 2015 ontwikkelde hij voor de Erasmus Universiteit de opleiding “Sturen op Geluk in het publieke domein” (voor ambtenaren en politici). Sinds 2016 is hij daarvan programmaleider en docent. Hij blogt, schrijft, traint en adviseert op het gebied van geluk en welbevinden.

Welkom Nicole Mulders!
Dit artikel is geschreven door Nicole Mulders, die vanaf nu vaker voor Geluksdoctorandus zal schrijven. Zij studeerde communicatiewetenschap (na een propedeuse psychologie) en werkt sindsdien als journalist. Ze heeft als passie om te schrijven over onderwerpen ‘die ertoe doen’. — Waarom schrijven voor Geluksdoctorandus? “Het is naar dat er zoveel lijden op de wereld is. Maar daar hebben we (helaas) geen invloed op. We kunnen wel onze blik op de wereld veranderen. De psyche is hierin de leidraad. Heel idealistisch gesteld: ik hoop dat ik daar met artikelen over geluk een bijdrage aan kan leveren.”

 

Dit bericht is geplaatst in Geluksonderzoek en Positieve Psychologie, Over de site met de tags , . Bookmark de permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *