Optimaal goed doen, zonder aan jezelf voorbij te gaan

Sjir Hoeijmakers, directeur van Effectief Altruïsme Nederland:
Goed doen, ja. Maar aan zelfopoffering heb je niets.

Foto bij interview met Sjir Hoeijmakers over geluk, goed doen en effectief altruïsme

Sjir Hoeijmakers (foto: Koen van Haalen)

Effectief altruïsme is booming. Goed zijn voor een ander raakt steeds meer in zwang. Het is in Nederland, en ook wereldwijd, aan het groeien. In eigen land houdt sinds kort Effectief Altruïsme Nederland zich daarmee bezig. Aan het hoofd daarvan staat Sjir Hoeijmakers: “Over de keuzes die mensen maken, gaan we niet. We willen alleen een kader voor goed doen neerzetten.”

Geluk als leidraad

Sjir Hoeijmakers studeerde aan de universiteiten van Tilburg, Utrecht en Berkeley (Californië). Hij begon jaren geleden te brainstormen over een idee voor een basisinkomen. “Ik wilde iets doen voor de wereld.” Geluk was en is de leidraad van zijn bezigheden. Niet voor niets noemt hij zichzelf ondernemend idealist.
Een min of meer logisch gevolg daarvan is zijn bijdrage, en nu directeurschap, van Effectief Altruïsme Nederland. Die organisatie is in januari opgericht om mensen en organisaties aan te moedigen en in staat te stellen zoveel mogelijk goed te doen.
Een groep relatief jonge mensen werkt er aan mee. “We willen de organisatie rustig opbouwen en er niet gehaast mee te werk gaan”, aldus Hoeijmakers.“

Effectief altruïsme

Effectief altruïsme is optimaal goed doenUit het gesprek met hem wordt het verschil tussen altruïsme en effectief altruïsme goed duidelijk. Eenvoudig gezegd: altruïsme is het tegenovergestelde van egoïsme. Het betekent goed doen voor een ander. Effectief altruïsme is “… een filosofie en een sociale beweging die met behulp van bewijsmateriaal en logisch redeneren de effectiefste methoden om de wereld te verbeteren aan het ontdekken is.” (Singer, 2015)
Niet voor niets richtte Sjir Hoeijmakers zich in zijn studies op wiskunde, want bij effectief altruïsme gaat het in feite om calculeren en om de vraag, of berekening, hoe je het beste goed kunt doen voor een ander. Het geluk van een ieder staat voorop.
Het gevoel wordt, ondanks de rationele benadering, niet helemaal buitengesloten. “Ratio en gevoel versterken elkaar”, stelt Hoeijmakers.
Pas zes jaar geleden is het begrip effectief altruïsme ontstaan. “Er gebeurt wereldwijd best veel op dit gebied.” (Zie ook het bijpassende artikel van Geluksdoctorandus over de achtergrond van de effectief altruïsme beweging.) Volgens Hoeijmakers is Nederland een land dat er uitermate geschikt voor is. “Want Nederland is filantropisch ingesteld.”

Filosoof Peter Singer

Peter Singer, filosoof van het goed doenPeter Singer, die wordt gezien als de meest invloedrijke levende filosoof, heeft effectief altruïsme mede op de kaart gezet. Hij schreef het indrukwekkende ‘Effectief altruïsme’, dat wordt gezien als een van dé werken op dit gebied.
Bovendien is het verrassend. Een boodschap is: hoe meer iemand verdient, hoe meer iemand kan geven en betekenen voor een ander. Niet iets wat op het eerste gezicht logisch lijkt, maar het wel is als je er langer over nadenkt.
Singers werk is een belangrijke inspiratie voor de Nederlandse organisatie. Hij was dan ook een prominente gast bij de opening op 28 mei 2017.
Rijst ook de vraag of een bepaalde achtergrond handig is om volgens de principes van altruïsme te leven. Volgens Hoeijmakers is er geen peil op te trekken. Opleiding of karakter zijn niet van invloed. “Een enkeling is asociaal en egoïstisch in zijn thuissituatie, maar doet goed buiten de deur. En vice versa.”

Optimisme

Enige vorm van optimisme is Hoeijmakers niet vreemd. Als wordt gewezen op de negatieve maatschappelijke ontwikkelingen die momenteel wereldwijd spelen, zegt hij: “Dan is er nog veel te doen. En het gaat in grote lijnen de goede kant uit, ook al lijkt dat misschien niet zo.”

Van Bill Gates tot Matthieu Ricard

Positief voorbeeld is Microsoft-oprichter Bill Gates, die grote bedragen investeert in goede doelen. “Gates heeft interesse getoond in effectief altruïsme. Hij pakt zaken in het algemeen goed en structureel aan.” Maar ook boeddhistische monnik Matthieu Ricard vindt Hoeijmakers een mooi voorbeeld van altruïsme, zij het nog niet per se éffectief altruïsme. Ricard is gepromoveerd, maar besloot zich geheel aan het boeddhisme te wijden. In 2009 werd hij zelfs beschouwd als de gelukkigste persoon ter wereld door onderzoekers die zijn brein bestudeerden.

Kun je teveel goed doen?

Zit er eigenlijk een limiet aan wat je aan goeds kan doen in een mensenleven? Denk daarbij aan iemand die geld geeft aan goede doelen, zich inzet voor het welzijn van dieren en ook aandacht geeft aan andere zaken. “Nee”, zegt Hoeijmakers. “The sky is the limit, wat mij betreft. Mensen worden gelukkig als ze goed doen. Maar om ook echt veel te bereiken moet je goed over het ‘hoe’ nadenken; dat is waar effectief altruïsme over gaat.”

Ben ik zelf een altruïst?

Dat roept ook de vraag op of ik altruïstisch zou kunnen leven? Of doe ik het al? Als je de term hanteert in de zin van onbaatzuchtigheid, denk ik van wel. Een beetje dan. En ik denk ook meteen terug aan de tijd dat ik studeerde en vrijwillig werkte in de Wereldwinkel-beweging.
Ik heb er jaren met veel plezier gewerkt en deed dat, voor mijn gevoel, uit idealisme. Kortweg gezegd omdat wij het in het Westen goed hebben en best iets kunnen doen voor mensen uit ontwikkelingslanden, die het minder hebben. Maar je kunt jezelf altijd afvragen of je het niet stiekem voor jezelf doet? Ik deed het in ieder geval niet voor zoiets als mijn cv of uit verveling, maar omdat ik idealen had.

Goed doen voor wie? Een open vraag

Sjir Hoeijmakers komt met een deel van het antwoord: “Natuurlijk is het mooi als je er zelf iets aan hebt”, aldus Hoeijmakers. “Want aan zelfopoffering heb je niets. Dat is niet gezond.” In hoeverre doe je iets voor een ander dan toch niet voor jezelf? Dat is een vraag die interessant blijft…

Wandelend Verkeerslichtmannetje uit DDR (groen)Zie ook het aanvullende artikel over de historische en filosofische achtergrond van het effectief altruïsme. 

Dit bericht is geplaatst in Ethiek en moraal, Geluksinitiatief met de tags , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *