Kunnen mensen ook groeien door positieve ervaringen?

Blijf je langer gelukkig door een topervaring?No pain, no gain?
Ondanks een ernstige gebeurtenis kunnen mensen er toch op vooruitgaan, want tegenslag kan ons wel raken, maar hoeft ons niet te breken. M.a.w. we kunnen door negatieve ervaringen in positieve zin groeien. Dit was een van de waardevolle ontdekkingen van de psychologie uit de afgelopen eeuw.
Onderzoekster Ann Marie Roepke vroeg zich af of het geen tijd werd ook eens de omgekeerde vraag te stellen:
• kunnen we ook door
positieve ervaringen blijvend groeien?

Haar antwoord is: …Ja, dat kan wel degelijk.

Roepke is een voormalig studente van de bekende geluksonderzoeker Martin Seligman. In The Journal of Positive Psychology publiceerde zij deze week haar bevindingen.

Adaptatie en de hedonische valkuil
Je zou verwachten dat de vraag die zij stelt al veel eerder gesteld was, en dat is hij ook. Tot nu toe concludeerden positieve psychologen dat zowel hele positieve als hele negatieve ervaringen na verloop van tijd maar een beperkt effect op ons geluk hebben. Dit komt omdat we na verloop van tijd grotendeels (zij het niet altijd helemaal) weer op ons oude geluksniveau terugkomen. Dit verschijnsel heet ‘adaptatie’ of ook wel de ‘hedonische tredmolen’. We passen ons inwendig aan aan ons geluk of ongeluk, waardoor het gaandeweg niet meer zo bijzonder is (en we weer iets nieuws zoeken).

Kwantitatief onderzoek
Dat Roepke tot andere uitkomsten komt dan eerdere gelukspsychologen, is doordat zij ‘persoonlijke groei’ niet heeft gemeten als een stijging in geluk (zoals we dit gewoonlijk meten). Zij heeft een eigen psychologische schaal opgesteld en concludeert op basis daarvan dat wij door zeer positieve ervaringen (het antwoord op de vraag “Wat was de beste ervaring die je je kunt herinneren uit je leven”?) óók op de lange termijn kunnen groeien.
Het onderzoek van Roepke is het eerste dat dit effect van bijzonder positieve ervaringen kwantitatief onderzoekt.

Vier domeinen van groei na positieve ervaringen
Die persoonlijke groei vindt plaats op vier terreinen:

1. Nieuwe betekenis en zin in het leven zien.

2. Meer zelfwaardering.

3. Spirituele ontwikkeling.

4. Betere relaties.

Vergelijkbare groei na positieve en negatieve ervaringen
Deze gebieden overlappen grotendeels met die waarop mensen kunnen groeien na hele nare ervaringen (= de domeinen van Post-Traumatische Groei ofwel PTG). Dit zijn:

1. Waardering van het leven.

2. Een gevoel van nieuwe mogelijkheden.

3. Persoonlijke kracht.

4. Spirituele verandering.

5. Hechtere relaties.

Vooral bij de laatste twee zijn de overeenkomsten groot. Zowel door heel negatieve als door heel positieve ervaringen kunnen mensen er dus in spiritualiteit en relaties op vooruitgaan.

‘Telkens weer die loterijwinnaars’
In haar artikel zet Roepke zich af tegen het ‘standaardvoorbeeld’ van een intensieve positieve ervaring uit de positieve psychologie: het winnen van de loterij. Dáárvan is nu wel duidelijk dat de vreugde grotendeels tijdelijk is. Maar, zegt zij, moeten wij niet eens kijken of er geen andere positieve ervaringen zijn, die wél een blijvend effect hebben?

Soms nog steeds pijn en inspanning…
Toch zit er wel een zekere ironie in haar onderzoek, bekent zij in een terugblik op de uitkomsten. Kijk maar eens naar een paar voorbeelden van wat mensen als de meest positieve ervaring in hun leven beschouwen:

“Ik liep weg van een miserabel vriendje, huurde een auto en verkende de andere kant van Florida, had een geweldige tijd en ging uit met 3 mannen!”

“De dag waarop ik werd gered/gedoopt.”

“Mijn eerste vakantie alleen en leren surfen.”

“Ik zag een heel mooie, inspirerende kunst/muziek voorstelling waarna het hele publiek samen het park uitliep en iedereen even geabsorbeerd leek door het moment als ik dat was.”

“Mijn zoon geboren zien worden.”

“Ik hielp een vriend op een goede manier te sterven.”

“Ik bereikte Everest Base Camp, na maanden van training en terwijl ik dat al jaren wilde.”

“Ik studeerde af toen ik al voorbij de vijftig was, in een taal die mijn tweede taal is.”

Sommige, maar zeker niet alle, extra positieve belevenissen vergen dus wel degelijk pijn en inspanning. Misschien, zegt Roepke, komt het wel aan op de juiste combinatie van positiviteit en negativiteit.
Ook wat betreft de onderzoeksmethodiek is deze studie, zoals de onderzoekster zelf zegt, nog maar een begin.

Interessante vragen
Dat neemt niet weg dat de vragen die dit onderzoek oproept behartigenswaard zijn, zoals:

• Wanneer hebben (zeer) positieve ervaringen een blijvend effect?

• Hoe zit het daarbij met de verhouding tussen negatieve en positieve ervaringen?

Dit kan tot nieuwe wegen leiden in het psychologisch onderzoek naar geluk. Maar we moeten daarbij wel beseffen dat ‘geluk’ in dit onderzoek op een andere manier, namelijk als ‘groei’ is gemeten, en we het dus niet automatisch over hetzelfde hebben.

Dit bericht is geplaatst in Geluksonderzoek, Psychologie, Tegenslag met de tags , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *