Van aktetas naar gelukskoffer

Clara den Boer: “Omdat we in de toekomst andere leiders nodig hebben”

Clara-den-Boer-(Utrecht)Ze is blond, opgewekt en klein van stuk. Op het eerste gezicht vind ik haar vrolijke verschijning meteen passen bij iemand die gelukslessen geeft aan kinderen. Maar Clara den Boer heeft een andere achtergrond. Als psychologe geeft zij al jarenlang leiderschapstrainingen in het bedrijfsleven.
Het viel haar op wat veel managers van nu allemaal níet weten…

 

— en dáár wil zij met de lessen van Gelukskoffer graag wat aan veranderen. 

“Zulke simpele vragen komen niet aan bod”
In 2009 richtte Clara den Boer samen met Anke Appel Gelukskoffer op, een bedrijf met als kernproduct gelukslessen, die bijdragen aan een positieve emotionele ontwikkeling van kinderen. Samen met haar ga ik terug naar het begin, de allereerste aanleiding, die voortkwam uit haar leiderschapstrainingen:
“De meeste managers weten bijvoorbeeld heel goed welke factoren de omzet vergroten, merkte ik, maar op vragen als ‘wie ben je?’, ‘waar droom je van?’, ‘waar ben je goed in?’ konden ze vaak geen antwoord geven. Ik vroeg me af waarom het zo moeilijk kon zijn op zulke simpele vragen antwoord te geven.”
“En ik keek naar mijn zoon Timon van toen nog 11, in groep 7, en ik dacht: wat leert híj daar eigenlijk van?” Ook op Timon’s school kwamen dit soort vragen nauwelijks aan bod. Lees verder

Geplaatst in Geluksinitiatief, Onderwijs, Opvoeding, onderwijs en kinderen, Positieve Psychologie | Getagged , , , , , , , | Één reactie

Geluk en onderwijskwaliteit: geluk als maatstaf voor de kwaliteit van onderwijs en als deel van het leerplan (curriculum)

Kwaliteit-van-onderwijsOp 25 juni vond in Nieuwegein een groot congres plaats over de Kwaliteit van het Onderwijs. 500 Mensen deden er aan mee. Ik was daar een van. Een aantal essays ter voorbereiding wierpen een brede blik op de taken en uitdagingen van het onderwijs. Slechts één woordje ontbrak daarin. En dat is geluk. Terwijl dit nu net zo’n mooie focus had kunnen zijn. In deze blog laat ik zien op welke manier het huidige en toekomstige geluk van de leerlingen een leidraad voor onderwijskwaliteit kan zijn.

Lees verder

Geplaatst in Onderwijs, Opvoeding, onderwijs en kinderen, Wetenschappelijk onderzoek naar geluk | Getagged , , , | Een reactie plaatsen

21 mei Europese presentatie van het World Happiness Report

Richard-Layard-kosten-baten-analyse-in-termen-van-gelukMenig econoom en beleidsambtenaar kent zijn naam. Ooit stelde Richard Layard namelijk hét handboek voor kosten-baten-analyse samen. Een handboek, waarmee je zo goed mogelijk kunt uitrekenen wat overheidsbeleid ons kost en oplevert. Inmiddels is hij van mening dat je dat beter in termen van geluk dan in geld kunt uitdrukken. Op donderdag 21 mei in Rotterdam zal hij vertellen waarom. 

Die middag vindt vanaf 12.30 in de Forum-zaal van de Erasmus-universiteit de Europese presentatie plaats van het World Happiness Report 2015. Alledrie de hoofdauteurs, John Helliwell, Richard Layard en Jeffrey Sachs zullen daarbij aanwezig zijn (de laatste per video). Ook jij bent welkom! De toegang is gratis, mits na aanmelding.

Prof. Helliwell zal ingaan op de oorzaken van het geluk van landen, en welke ontwikkelingen daarin de laatste jaren plaatsvinden, Hoe komt het bijvoorbeeld dat uitgerekend Nederland, dat het altijd zo goed deed, op de ranglijst is gedaald?

Professor Layard zal bespreken hoe je geluk in kunt zetten als beleidsinstrument en -doel. Hij presenteert daarbij een nieuwe kijk op kosten-baten-analyse, die vorig jaar voor het eerst was te vinden in het Legatum-report dat ik toen hier besprak. 

Andere sprekers zijn: 
– Prof. dr. Ruut Veenhoven, verbonden aan EHERO (kennis- en expertisecentrum voor geluksonderzoek), zal een presentatie geven over geluk en ontwikkeling.
– dr. Martijn Burger, universitair docent industriële en regionale economie aan de Erasmus School of Economics, en Elena Lanchovichina van de Wereldbank gaan na of de Arabische lente voorspeld had kunnen worden aan de hand van gegevens over geluk in plaats van het bbp.

Een evenement dus om in je agenda te noteren! (Mits na aanmelding.)

Hier kun je het World Happiness Report 2015 downloaden; inclusief het hoofdstuk van Richard Layard en Gus O’Donnell: How to Make Policy when Happiness is the Goal.

Geplaatst in Beleid, Bruto Nationaal Geluk, Geluksonderzoek | Getagged , , , , , , | Een reactie plaatsen

Moet je op school leren gelukkig te zijn of leren voor een beroep?

Rinka van Zundert: “Het is niet ‘of… of…’ maar ‘en… en…’.”

Een school die kinderen kan leren gelukkig te zijn, begint met een gelukkig lerarenteam.
Met haar bedrijf Leer- en Veerkracht biedt pedagoge dr. Rinka van Zundert hiervoor een begeleidingstraject aan, dat is gebaseerd op principes uit het wetenschappelijk geluksonderzoek. Geluksdoctorandus was benieuwd naar haar aanpak.

rinka-van-zundert-pasfotoOp het moment dat ik haar spreek (voorjaar 2015), is de voorbereidende fase nog maar kort achter de rug. “Ik zit bijna constant buiten mijn comfortzône”, zegt ze opgewekt. Ze mag dan gepromoveerd zijn en al jaren met positieve psychologie en pedagogie bezig zijn, maar zaken als marketing, een website en een ondernemingsstrategie waren tot voor kort nieuw voor haar.
“Ik vind het leuk iets nieuws op te zetten, dat er nog niet is.” Zelfs “waarvan je nog niet weet of het gaat lukken.”
Zij heeft dan ook een doel dat kan inspireren.

Van Zundert: “Wanneer aandacht voor geluk en welbevinden in het onderwijs gewoon worden, kan dit zo’n grote bijdrage leveren aan een betere samenleving. Dat is iets waar ik echt in geloof.”

Hoe ben je hiertoe gekomen?
Het thema geluk op school komt voor haar niet uit de lucht vallen, al heeft ze op weg ernaartoe wel een aantal omwegen gemaakt.
“Op mijn 16e was ik al geïnteresseerd in persoonlijke ontwikkeling. Vanaf mijn studietijd werd dat serieuzer en verdiepte ik mij verder in dingen als zelfhulp. Meditatie voor kinderen vond ik bijv. ook interessant. Daar werd toen nog een beetje om gelachen.”

Uiteindelijk besloot ze dus maar te promoveren op… stoppen met roken bij adolescenten. (“Hoe klassiek!”, kan ik niet nalaten te denken. Ook de bekende geluksonderzoekers Martin Seligman en Ed Diener zijn door hun academische omgeving eerst op het spoor van problemen gezet, voordat ze – jaren later – hun echte interesse gingen volgen.)

Naast haar promotie volgde ze een coachingsopleiding: “Daar leerde ik simpele dingen om goed in je vel te zitten. Waarom heb ik dat vroeger niet gewoon op school geleerd?, vroeg ik mij af. Dat had ik zo goed kunnen gebruiken!”

Wat kunnen wij leren van het buitenland?
Na haar promotie werd het interessanter. Van professor Rutger Engels (nu voorzitter van het Trimbos Instituut) kreeg Van Zundert de kans de eerste Master-variant in Nederland voor Positieve Psychologie op te zetten. Ze bestudeerde projecten rond geluk op scholen in het buitenland en deed onderzoek naar de effecten van een Nederlands programma, dat daarop was gebaseerd. Dit heet “Op Volle Kracht” en heeft als doel de psychische veerkracht van leerlingen te versterken. (Het werkt. Maar alleen bij meisjes met depressieve symptomen, dus niet als algemene preventie.)

Ze las ook over scholen die in zijn geheel (dus niet slechts via een enkel vak of programma) geluk probeerden te bevorderen, zoals de Geelong Grammar School in Nieuw-Zeeland, om te leren hoe men daar te werk ging. “Toen dacht ik, dat wil ik ook!”

Traject voor de hele school
Vanaf zomer 2013 geeft ze daarom zelf training en begeleiding aan scholen. “Ik kan inmiddels goed advies geven over de programma’s die ze kunnen gebruiken.” Maar wat zij eigenlijk wil, is dat de inzichten uit die programma’s aan de school als geheel ten goede komen. “Wanneer de docenten hun werk met plezier doen, zijn de leerlingen volgens onderzoek eveneens gelukkiger. En het ziekteverzuim daalt ook nog eens.”

Basistraject-Leer-en-Veerkracht-voor-scholen

Van Zundert ontwikkelde daartoe Het Leer- & Veerkracht Traject. Het begint met een Inspiratieworkshop voor alle medewerkers, daarna een (meer uitgebreide) Teamtraining, gevolgd door bijv. een Workshop in de Klas en een speciale Ouderavond. Parallel daaraan adviseert en begeleidt ze de leiding van de school rondom het hele traject.

Een cultuur waarin aandacht voor welbevinden gewoon is
“Een van de doelen is dat er een cultuur op school ontstaat, waarin het onderwerp welbevinden heel gewoon is. Wanneer daar van nature aandacht voor is, zie je het veel eerder als het eens minder goed met iemand gaat; dan is het vanzelfsprekend daarover te praten en er iets aan te doen.”

Ook is het volgens haar goed mogelijk om thema’s als geluk en welbevinden in andere lessen in te vlechten. “Een bekende geluksbevorderende oefening is om dankbaarheid te stimuleren door een brief te schrijven aan iemand aan wie je veel te danken hebt.” (Het schrijven en je bewustworden van de dankbaarheidsgevoelens is daarbij belangrijker dan het verzenden van de brief, al mag dat natuurlijk best.) “Waarom zou je zo’n brief niet in het Engels kunnen schrijven?”

Gedachtenkracht in de geschiedenis
Nog een voorbeeld: “Bij het vak Geschiedenis kun je dan weer bij uitstek de kracht van gedachten zien, en de invloed ervan op emoties en handelingen, zowel positief en negatief.”

“Weer een ander geluksthema, zoals oog hebben voor iemands goede eigenschappen, zou je net zo goed in een tekening kunnen uitdrukken als in een tekst. Zo zijn er legio mogelijkheden, wanneer docenten eenmaal beseffen wat er bij geluk en veerkracht en rol speelt en hoe je dat kunt stimuleren.”

Kinderen leren gelukkig te zijn, is dus een taak voor de hele school. “Het is niet ‘óf…of…’ ”, besluit zij, “maar ‘en… en…’. We hoeven niet te kiezen tussen een opleiding die iemand goed op een beroep voorbereidt en een school waarvan je gelukkig wordt. Het kan heel goed samengaan!”

Meer over het programma Leer- en Veerkracht kun je hier vinden.

Dit interview maakt deel uit van de serie Samen de Gelukkige School van de Toekomst creëren. Volgende keer: Clara de Boer over het succes van De Gelukskoffer.

Geplaatst in Geluksinitiatief, Onderwijs, Opvoeding, onderwijs en kinderen, Positieve Psychologie | Getagged , , , | Een reactie plaatsen

Universitair programma Sturen op Geluk ook mijlpaal voor Geluksdoctorandus

Waaraan meet je het succes af van een website?
Aan het aantal bezoekers? (Meer dan 1000 voor de blog over Geluksdag 2015.)
Het aantal abonnees? (Wekelijks een paar erbij.)

Of ook aan andere ontwikkelingen waar je dankzij die website aan kunt bijdragen?
Mede door deze website draag ik nu bij aan een bijzondere ontwikkeling: het eerste universitaire onderwijsprogramma over geluk en beleid in Nederland!
Of in Europa. Of misschien zelfs wijder…

Sturen-op-Geluk-folderOverheid en (semi) publieke sector 
Het heet Sturen op Geluk in het Publieke Domein, en is een zogeheten Executief Programma van 9 volle dagen, verspreid over 4 maanden, “PE-punten” (voor Permanente Educatie) inbegrepen.
Het is bedoeld voor beleidsmakers, beleidsadviseurs, beleidsbeïnvloeders en politici, bijv. gemeenteraadsleden, fractiemedewerkers, leden van het wetenschappelijke of het partijbureau.
De inhoud is partijpolitiek neutraal. Met prof. dr. Frank van Oort (ruimtelijke economie) en geluksprofessor Ruut Veenhoven ga ik dit programma geven in het kader van de Erasmus School of Accounting and Assurance (ESAA, Erasmus Universiteit).

Hoe is dit tot stand gekomen?

Het onderwerp geluk is beleidsrijp geworden
Het onderwerp geluk (c.q. welbevinden of kwaliteit van leven) is inmiddels, na zo’n dertig à veertig jaar (!) wetenschappelijk onderzoek, beleidsrijp geworden. Dat mag natuurlijk ook wel. In gewone geluksboeken of in de krant merk je daar weinig van. In betrekkelijke rust – maar zeker niet in het geheim! – gaan economen, politieke wetenschappers en bestuurskundigen echter al een aantal jaren na hoe geluksonderzoek zich in beleid laat vertalen. Dat gaat niet vanzelf. Het betekent dat er belangrijke aannames, denkmodellen en rekenmodellen, bijv. bij kosten-baten-analyses of bij beleidsevaluatie, moeten veranderen.

In de blogs en long reads op Geluksdoctorandus, heb ik (als een van de weinigen) deze ontwikkeling nauwgezet gevolgd. Uit een ander deel van mijn leven breng ik ervaringen mee als onderwijs ontwerpen of werken voor de overheid en de zorg. In samenspraak met prof. Veenhoven en een team van EHERO (Erasmus Happiness Economics Resesarch Organisation) en ESAA ontstond vervolgens het plan een nieuwe leergang te ontwikkelen.

Brug tussen wetenschap en praktijk
De opzet van Sturen op Geluk in het Publieke Domein bouwt voort op de succesvolle ervaring die EHERO en ESAA de afgelopen jaren opdeden met Rendement van Geluk – zoals inspirerende locaties, en gastsprekers uit wetenschap en praktijk. (De prijs is voor sommigen misschien schrikken – hij past niet in je huishoudbudget –, maar komt overeen met die van vergelijkbare opleidingstrajecten zonder subsidie.)

Terwijl Rendement van Geluk zich vooral richt op geluk binnen organisaties, gaat
Sturen op Geluk over wat het beleid van een organisatie voor de wereld daarbuiten kan betekenen. In beide gevallen is daar een Masterclass Grondslagen van Geluk bij inbegrepen, die deelnemers in 5 dagdelen up to date brengt over het bestaande geluksonderzoek (de Masterclass kan ook apart worden gevolgd).

Platform en uitkijkpost
Zo heeft deze website – als uitkijkpost en als platform om in het zicht van iedereen over deze nieuwe ontwikkelingen te leren en te schrijven – aan de komst van dit universitaire programma bijgedragen.

Hoe dat werkt, wordt prachtig uitgedrukt in de zin “A journalist is a person who gives himself an education in public” — een citaat dat ik mij nog van vóór het bloggerstijdperk kan herinneren. Hoeveel journalisten doen dit tegenwoordig nog?
Of gaan gespecialiseerde bloggers die rol overnemen?

Op deze manier zal ik blijven doorgaan met ‘leren’, met het volgen en in een context plaatsen van ontwikkelingen op geluksgebied, om die met iedereen die dat interessant vindt te delen.

Als je je nog eens afvraag of de wereld er beter uit zou zien, wanneer bestuurders en politici zich vaker door ons geluk laten leiden? (En dan bedoel ik ook: met verstand!)
Je kunt daar nu zelf aan bijdragen: attendeer politici, ambtenaren of wellicht anderen in je omgeving op deze nieuwe opleidingsmogelijkheid en deel dit bericht — of, wie weet, wil je zelf wel aan die nieuwe leergang meedoen! 

Geplaatst in Beleid, Geluksonderzoek, Over de site | Getagged , , , , , , | Een reactie plaatsen

Dag van Geluk – wat gebeurt er op 20 maart 2015 ?

Klik om de tekst te zien van de VN-resolutie voor een Internationale Dag van Geluk

Vrijdag 20 Maart 2015 wordt alweer de derde Internationale Dag van het Geluk, ofwel de Wereldgeluksdag van de Verenigde Naties, gevierd.
De resolutie om deze datum tot een Internationale Dag uit te roepen, werd op 28 juni 2012 unaniem aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.
Hoewel alle landen, dus bijv. ook Nederland, België en Suriname, zichzelf hebben verplicht deze dag op gepaste wijze te vieren, gebeurt er van officiële zijde nog steeds niets.
Gelukkig komen er uit andere richtingen elk jaar meer initiatieven om de Dag van Geluk te vieren en het thema geluk onder de aandacht te brengen. Hieronder vind je een overzicht van de evenementen en initiatieven op geluksdag 2015.

Wat gebeurt er in 2015 op de Dag van Geluk? Lees verder

Geplaatst in Geluksinitiatief | Getagged , , , , , | Een reactie plaatsen

De volgende stap in #Onderwijs2032—hoe maken we van een prikbord vol ideeën een zinnige discussie?

Prikbord door Cornelia Durka en Birgit Vogel, Creative Commons licentie 2.5Dit artikel is een bijdrage aan de landelijke discussie #onderwijs2032 uit het perspectief van een gelukkige(r) schoolHier vind je de inleiding en een overzicht van de hele serie.

Januari 2015 is bijna om. Daarmee komt een voorlopig einde aan het debat over hoe ons onderwijs er rond het jaar 2032 uit zou moeten zien — althans aan de discussie via internet met de tag #onderwijs2032.
Het debat gaat daarna verder met bijeenkomsten van ouders, docenten en andere betrokkenen. Landelijk discussieleider wordt prof. dr. Paul Schnabel, die tot voor kort directeur was van het Sociaal-Cultureel Planbureau. In het najaar zal hij dan met steun van de landelijke Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) een “koersdocument” opstellen.

Maar hoe kom je van een prikborddiscussie – waarbij iedereen elektronisch een briefje in het karton pint – tot een zinvol beeld van het onderwijs als geheel? Laten we eens met Paul Schnabel meedenken over hoe het verder kan gaan. Lees verder

Geplaatst in Onderwijs | Getagged , , , , | 4 Reacties

De wereld in 2032 — wat er allemaal wél kan veranderen

Drawing-2032-(Collage-by-Geluksdrs-from-picture-CreatrixTiara(Flickr,CC-licence)

Drawing the Future of 2032, collage door Geluksdrs op basis van foto CreatrixTiara
(Flickr, Creative Commons licentie)

Dit artikel is een bijdrage aan de landelijke discussie #onderwijs2032Hier vind je de inleiding en een overzicht van de hele serie. Dit is een parallel-artikel over alles wat er tussen nu en 2032 niet zal veranderen.

Als we kinderen die nu worden geboren, willen voorbereiden op een toekomst in de wereld vanaf 2032 moeten we ongeveer achttien jaar vooruitkijken. Dat is een gok, maar laten we het eens proberen.

Om te oefenen, beginnen we met terugkijken. Van 1996 naar 2014 duurde ook achttien jaar. Wat is er in die tijd veranderd? Lees verder

Geplaatst in Onderwijs, Opvoeding, onderwijs en kinderen | Getagged , , , , | Één reactie

Minstens drie argumenten voor een liberale gelukspolitiek

De cover van het boek Gelukspolitiek, Liberalisme en de waarde van de vrijheid. Door prof. dr. Martin van Hees (voorzitter), Mark van de velde (scribent), Hans de Hoog, Bas Kurvers, Patrick van Schie (directeur TeldersStichting) en Mart van de VenJarenlang zwijgen politici over geluk. Dan opeens verschijnt er een boek van het wetenschappelijk bureau van de VVD, de TeldersStichting. Het heeft als titel: Gelukspolitiek. Liberalisme en de waarde van de vrijheid.
Geluksdoctorandus was nieuwsgierig, maar kwam van een koude kermis thuis. Terwijl geluk en liberalisme toch helemaal niet zo ver uit elkaar liggen. Het zijn beide kinderen van de Verlichting.

Zijn er eigentijdse argumenten voor een liberale gelukspolitiek?

Zoiets zou nu typisch een vraag zijn voor het wetenschappelijk bureau van een politieke partij, zoals de VVD of D’66.

De liberale beginselen zijn duidelijk. Vrijheid staat daarbij hoog in het vaandel. Maar de maatschappij verandert en onze kennis over mens en samenleving neemt toe. Treffende voorbeelden zijn het geluksonderzoek en de gedragseconomie. Interessant dus, om in dat licht eens met frisse ogen naar een hedendaagse toepassing van de liberale uitgangspunten te kijken. 

Vergeet niet dat liberalen verhoudingsgewijs minder religieus zijn. Het geluk-in-het-hiernamaals kan hen niet meer betoveren. Juist het geluk-in-dit-leven zal bij hun dus vaak een levensdoel zijn. Alle reden om daar als liberale partij aandacht aan te besteden. Zouden er geen punten zijn waarop het loont om, in vrijheid, samen en via de politiek naar een groter geluk te streven? Uiteraard met respect voor de vrijheid van anderen (die geen geluk zoeken of daar vreemde opvattingen over hebben). Laten we eens nagaan wat de nieuwste wetenschappelijke inzichten ons hierbij kunnen bieden!

Vanuit deze invalshoek zou ik mij een liberale studie naar gelukspolitiek goed kunnen voorstellen. Uiteraard zouden daar andere conclusies uit voortkomen dan uit een sociaal-democratische of een christelijke benadering. Ten slotte kun je wetenschappelijke resultaten nooit rechtstreeks in beleid vertalen. En blijven verschillen in waarden altijd een rol spelen.

Maar ik zit er helemaal naast! Lees verder

Geplaatst in Beleid, Boekbespreking | Getagged , , , , , , , | 2 Reacties

Samen de gelukkige School van de Toekomst creëren – Hoe doen we dat?

Stap voor stap op zoek naar de gelukkige school van de toekomst in een reeks van blogs

Montage van beelden die samen een indruk geven van het klaslokaal en de gelukkige school van de toekomst.

Een school, die geluk centraal stelt en helemaal van deze tijd is. Kan dat?

Onderwijs dat zich richt op een gelukkige toekomst, en de ogen open houdt voor het ongeluk in de wereld. Kan dat?

Leerlingen, die na hun schooltijd gelukkig zijn, ook als het leven hen niet gunt wat ze ervan verwachten. Omdat ze op school een realistische kijk op het leven hebben meegekregen. Omdat ze daar flexibel en vindingrijk zijn geworden — ook in sociaal opzicht. En omdat ze er leerden hoe je met uitdagingen en tegenslag kunt omgaan. Kan dat? 

Volgens mij kan het!

#Onderwijs2032 als aanleiding
Een paar weken geleden gaf staatssecretaris Sander Dekkers het startschot voor de landelijke discussie #onderwijs2032 met als thema:

• Wat moeten kinderen leren op school zodat ze klaar zijn voor hun toekomst?

Voor als ze volwassen zijn, in bijvoorbeeld 2032, en vanaf dan zelf hun leven inrichten.

Mijn eigen begin
Diezelfde vraag (met een ander jaartal) was destijds een thema dat een centrale rol speelde in mijn opleiding tot onderwijssocioloog/onderwijskundige en maatschappijleraar.
Geen van beide ben ik uiteindelijk geworden, o.a. omdat de overheid destijds leraren van allerlei achtergrond de kans gaf om maatschappijleer te geven. Het was niet makkelijk daartussen te komen. Dus werd ik journalist, daarna communicatieadviseur en tenslotte, met een omweg via een soort sabbatical, geluksdeskundige.
Bevoegd en onbevoegd, betaald en als stage, op school en universiteit, heb ik echter toch in allerlei onderwerpen les gegeven (maatschappijleer, didaktiek van maatschappijleer, creatief spel, yoga, geschiedenis van de sociologie en filosofie van het geluk). Daarnaast heb ik bij allerlei organisaties aan projecten meegedaan en als presentator ‘voor de groep gestaan’, zoals bij de ict-organisatie van de politie en de krijgsmacht.

Al die jaren leerde ik bij. Gek genoeg, ben ik daarbij extra trots op die bekwaamheden (zoals vormgeving of webvaardigheden) waarvoor ik géén opleiding kreeg. Veel waarvoor ik op school had zitten zwoegen, bleek daarentegen nutteloos. Mede daardoor bleef die ene vraag in mijn achterhoofd meespelen: ‘Wat had ik op school nu eigenlijk willen leren?’.

Dat is de reden dat #onderwijs2032 bij mij een snaar raakte.
Als bijdrage daaraan schreef ik als eerste “De Grammatica van een Gelukkige School” (al meer dan 400x gedeeld). En deze keer: Wat zal er allemaal niet veranderen tussen nu en 2032? Maar er valt veel meer over te zeggen!

Hoe ‘bedenk je’ zoiets?
Want hoe ‘bedenk je’ eigenlijk wat een hele school zou moeten doen? Kun je dat zomaar vanuit de wetenschap vertalen? (Nee, dat kan niet!) Niet vanuit de gelukswetenschap, en netzomin vanuit andere vakgebieden. Kun je dan vanuit het beroep dat de leerlingen later gaan uitoefenen bepalen hoe de school eruit moet zien? (Nee, dat kan ook niet!)

Er is een speciale manier van redeneren voor nodig om te bepalen wat leerlingen op school zouden moeten leren. Die kan nooit logisch sluitend zijn. Maar het is evenmin een kwestie van geloof of levensovertuiging. Je kunt namelijk allerlei plausibele stappen zetten, die voor een groot deel door andere mensen gedeeld kunnen worden.

Maar terwijl staatssecretaris Dekker het hele land uitnodigt om over #onderwijs2032 na te denken — wat lovenswaardig is! —, weet bijna niemand hoe je zoiets zou moeten doen — en dat is niet echt handig!

Er is nog een probleem. Stel dat we over een tijdje ‘klaar’ zijn en een nieuw leerplan gaan invoeren. Gaan we leraren met werkdruk dan extra taken geven? Heeft de school daar zelf dan nog iets over te zeggen? Of de ouders of de leerlingen?

Kortom, er ontbreekt tot nu toe ook een beeld van hoe we de scholen willen veranderen om ze voor te bereiden op 2032.

We hoeven daarbij niet het hele onderwijs vast te leggen, het kan ook om hoofdlijnen gaan. Daarbinnen kunnen we veel aan de docenten, of hier en daar zelfs aan leerlingen overlaten. We zouden ook meer variatie en mogelijkheden om te experimenteren aan scholen kunnen toestaan…

Ik besloot een aantal blogs te schrijven die niet alleen over een gelukkige school zullen gaan, maar ook over de vraag: hoe kunnen we het beste samen nadenken over de vraag welke school voor onze kinderen het meest geschikt zou zijn?

Van verschillende kanten wil ik proberen stappen te zetten (= beelden te schetsen) waar, denk ik, grote groepen mensen het over eens kunnen zijn — en voorstellen die beelden te verbeteren mag natuurlijk ook!

Wat kun je in deze serie blogs verwachten?
De volgende thema’s/blogs/artikelen staan mij tot nu toe voor ogen (geef gerust commentaar of doe suggesties onderaan deze pagina, als je vindt dat er iets ontbreekt).
Alle artikelen met een -tje kun je nu al lezen!

Wat zal er allemaal niet veranderen tussen nu en 2032
Eeuwenoude levenswijsheden en menselijke onvolmaaktheid (zoals ouderdom, ziekte en dood; maar ook tegenslag en de noodzaak tot kiezen) horen thuis in het onderwijs. 

Wat kan er allemaal wel veranderen tussen nu en 2032
Schets van een toekomstige samenleving, die niet alleen over technologie gaat. Die zowel kansen als gevaren, zowel uitdagingen als mogelijkheden ziet. 

• Verboden voor scholieren…
Een prikkelend stukje over alles wat je op school soms moet leren en uiteindelijk nooit zult gebruiken. Misschien niet zo motiverend voor wie nu scholier is… ;-) Maar een extra aanleiding om het in de toekomst beter te doen. 

• Een afspiegeling van de wetenschap?
Moet ‘wiskunde op school’ een afspiegeling zijn van ‘wiskunde aan de universiteit’? Of de meest effectieve voorbereiding daarop? En andere vakken? Frans of geschiedenis bijvoorbeeld? Zo nee, hoe kiezen we dan wat de school wél moet onderwijzen? 

• Leren, leren en nog eens leren
Ofwel: hoe leer je eigenlijk iets op school? Op hoeveel verschillende manieren kun je iets leren? (Veel meer dan die waarover je examen aflegt!) O.a. over cognitief en emotioneel leren, en over bewust en onbewust leren.

• Didaktische werkvormen: alles is mogelijk
Lesboekjes met oefeningen, en huiswerk dat ieder individueel moet maken. Dat is het klassieke beeld van de school. Natuurlijk is dat deels al achterhaald. Maar welke werkvormen kunnen er eigenlijk wel en welke niet? En waarom?

• De docent op video
Een technologische ontwikkeling die mijns inziens is onderschat. Op basis van mijn eigen ervaringen met online video-cursussen een schets van mogelijkheden en onmogelijkheden. 

• Neutraal zijn en toch lesgeven in politiek — het kan!
Een van de mooiste dingen die ik destijd als aanstaand maatschappijleraar ontdekte, was dat je als docent partijpolitiek neutraal kunt zijn en toch waardevolle inzichten en waarden aan je leerlingen kunt doorgeven. Het is de moeite waard te vertellen hoe dat werkt. Want het zegt iets over hoe de school met controverses om kan gaan.

• Godsdienstonderwijs voor iedereen
Moet godsdienstonderwijs vooral het eigene van de verschillende godsdiensten leren of ook het gemeenschappelijke? Moet het onderwijs godsdienstige opvattingen altijd ‘respecteren’ of kunnen ze ook beter en slechter zijn?

• Een leerplan voor de hele school?
Wat komt erbij kijken om een leerplan voor de hele school te maken? Wat kan de samenleving bepalen, wat kunnen we aan de leraren overlaten?

De grammatica van een gelukkige school  
Dit stuk is een schets van drie fundamenteel verschillende manieren van leren (in de eerste persoon, in de tweede persoon en in de derde persoon), die alledrie op school aan bod zouden moeten komen.

• Geluk als thema van de school
Over de plaats van geluk in het onderwijs, maar ook over alles dat ermee te maken heeft (van goede lichaamsbeweging tot een geslaagde voorbereiding op het beroep).

• Leren we op school ook ademhalen?
Talloze Nederlanders doen inmiddels aan tai chi, yoga, zen-meditatie of andere Oosterse vormen van beweging en stilzitten. Ook onderzoek wijst op de voordelen daarvan. Als er in al die verschillende vormen iets gemeenschappelijk is, is dat wel de aandacht voor de ademhaling. Hoe nemen we zoiets op in het leerplan? 

• Welke vakken en welke doelen?
Poging om een aantal stappen verder te zetten.

• Wie verandert er in welk tempo?
Veel van bovenstaande gedachten suggereren dat het onderwijs heel anders kan dan het nu gebeurt. Maar is dat wel realistisch? Een bespiegeling over de beste manier om te veranderen.

Hoe je de discussie over #onderwijs 2032 eigenlijk zou moeten voeren 
Gedachten over het sturing geven aan een maatschappelijke discussie, op zo’n manier dat zoveel mogelijk deelnemers begrijpen waarover het gaat.

Je kunt de hele reeks volgen, door je gratis te abonneren onderaan de pagina.

Reacties en commentaren zijn welkom! Deel deze pagina als het je interessant lijkt.
Overname op een andere website is ook bespreekbaar.

Ten slotte zoek ik nog een uitgever.

Grote blogafbeelding

 

Geluksdoctorandus, Akshaya de Groot

Geplaatst in Onderwijs, Opvoeding, onderwijs en kinderen | Getagged , , , | 8 Reacties