11. Praktiseer geloof of spiritualiteit

Ook spiritualiteit en religie dragen bij aan geluk. Het is natuurlijk raar om deze louter als geluksactiviteit te beoefenen. Maar het is wel interessant om te weten: hoe komt het  dat spiritualiteit en religie invloed op geluk hebben. Hoe werkt dat? 
Bovendien zijn er aspecten van religie waar je ongelukkiger van kunt worden. 

Ja, er is verband tussen religie en geluk
Veel onderzoek naar geluk en geloof is gebaseerd op enquêtes. De ondervraagde personen hebben daarin bijv. een score gegeven voor hun geluk en daarnaast aangekruist of ze tot een kerkgenootschap behoren.
Daarna is het makkelijk uit te rekenen of er een statistisch verband is tussen religie of spiritualiteit en geluk. Vrijwel zonder uitzondering blijkt dit er te zijn, en wel in positieve zin. Op een of andere manier zijn religieuze mensen dus in doorsnee (wat) gelukkiger dan andere.

Maar wat is de oorzaak?
Een verband (of een correlatie) aantonen tussen spiritualiteit en geluk, is nog iets anders dan bewijzen dat het ene het andere veroorzaakt. Wordt dit grotere geluk veroorzaakt door de religie? Of zijn gelukkige mensen  vaker geneigd zich in religie en spiritualiteit te verdiepen?
En wat bedoelen we eigenlijk met religie of met spiritualiteit? Gaat het dan om de kerkgang, de inhoud van het geloof, een bepaalde leefwijze, of om het sociale netwerk rond een geloofsgemeenschap, waardoor mensen gelukkiger worden?

Welk aspect beïnvloedt nu echt geluk?
Onderzoekers begrijpen zelf natuurlijk ook dat dit allemaal nog vaag is. Daarom doen ze allerlei aanvullend onderzoek. Bijv. door ook te meten hoe vaak iemand naar de kerk of de moskee gaat, of door te kijken naar het verschil in gelukseffect tussen verschillende geloven, door aanvullende vragen te stellen over gebed of over iemands leefwijze enzovoort.
Pas op basis van zulk verder onderzoek kun je meer zeggen over het verband tussen religie en geluk, en dat is wat Sonja Lyubomirsky doet.

Sociale steun, zingeving en gezonde leefregels
Een van de belangrijkste aspecten, waardoor religie mensen gelukkiger kan maken, is de sociale steun tussen leden van een geloofsgemeenschap.

Een ander aspect, wat bijvoorbeeld veel helpt bij het omgaan met ziekte en dood, is de zingeving die iemand aan een geloof kan ontlenen: ‘In Gods ogen heeft het gebeurde een bedoeling of een betekenis. Laten we erop vertrouwen dat het ergens goed voor is geweest.’

Lid zijn van een kerk, tempel of moskee, kan iemand ook een sociaal geaccepteerde identiteit geven.

Last but not least, hanteren veel religies verstandige en gezonde leefregels voor hun aanhangers. Niet (teveel) drinken bijvoorbeeld, om er maar eentje te noemen.

“En God zelf dan? Kan Hij ons niet gelukkig maken?”
Het bovengenoemde zijn allemaal sociale factoren, die ook zonder geloof een positieve invloed op ons geluk uitoefenen. Op basis hiervan zouden we zelfs een religie zonder God kunnen organiseren, die ons net zo gelukkig kan maken.
Voor mensen die zelf religieus zijn, blijft er na zo’n analyse altijd iets onbevredigends achter. Kan iemands relatie met God dan niet rechtstreeks een bron van geluk zijn?
Dit soort zaken is nu eenmaal niet te meten, maar Lyubomirsky laat deze mogelijkheid – met veel respect – open.

Kerkgenootschap of spiritualiteit
Eigenlijk moet je bij dit alles ook nog onderscheid maken tussen mensen die lid zijn van een georganiseerd geloof en mensen die dat niet zijn, maar zichzelf wel spiritueel vinden. Dat zijn er steeds meer. Zij ervaren bijv. op hun eigen manier bepaalde aspecten van het leven als heilig. Over het algemeen blijken de voordelen van (alleen) spiritualiteit (buiten een georganiseerd verband) ongeveer dezelfde als die van godsdienst.

Meer of minder gelukkig
Ten slotte blijkt uit onderzoek dat bepaalde aspecten van religie ons gemiddeld meer en andere ons gemiddeld minder gelukkig maken. De inhoud van het geloof kan daarbij veel uitmaken.

Mensen die God of het goddelijke ervaren als liefhebbend en meelevend, zijn gelukkiger dan mensen die God zien als iemand op grote afstand, die klaar staat om te oordelen en te straffen. Zulke mensen zijn ook vaker angstig en ziek.
Zo blijkt het geloof in de erfzonde zelfs gepaard te gaan met een gemiddeld lager gevoel van eigenwaarde.

Er kunnen nog andere nadelen zijn aan geloven. Wie sterk gelooft dat gebed ertoe kan leiden dat ziekte verdwijnt, doet doorgaans minder aan lichaamsbeweging en andere vormen van gezondheidsbevordering.
En mensen met een lagere geestelijke gezondheid, blijken gemiddeld vaker hun problemen passief bij God neer te leggen.

Psychologisch effect van bidden
Verschillende vormen van gebed hebben een verschillend psychologisch effect. Zo blijkt volgens Lyubomirsky dat “mensen die meditatief bidden over het geheel genomen gelukkiger zijn” (en zich dichter bij God voelen) dan mensen “die andere vormen van gebed gebruiken (zoals bidden om verlichting of smeken om vergeving).” Het is dus waardevol om bij het bidden niet alleen zelf te praten, maar om stil te zijn en te luisteren.

Of je religieus bent of niet, dit zijn belangrijke psychologische inzichten in geluk.

Wandelend Verkeerslichtmannetje uit DDR (groen)

 

Ga nu verder naar: Geluksactiviteit 12. Zorg voor je lichaam.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *