2. Optimisme cultiveren

Optimisme is een prachtige eigenschap, wanneer we die op de juiste manier weten te gebruiken. Dit is de tweede van twaalf geluksactiviteiten die gelukspsychologe Sonja Lyubomirsky op basis van wetenschappelijk onderzoek adviseert.

Een eeuwige optimist…
‘Het glas is halfvol’ — ‘achter de wolken schijnt de zon’ — ‘na regen komt zonneschijn.’ Dit zijn bekende uitspraken waarmee we onszelf en elkaar proberen op te monteren. Maar dat is niet altijd zo makkelijk als het lijkt…

Als er één karakteristiek is die positieve psychologen of geluksonderzoekers nogal eens voor de voeten wordt geworpen, is dat hun eeuwige optimisme. Of anders wel het idee dat je altijd maar positief zou moeten zijn, zelfs als daar weinig aanleiding voor is.  Het doet ons teveel denken aan een glimlach die niet oprecht is; aan de beelden die de reclame ons voorspiegelt; aan spindokters of PR-adviseurs…

Ook de positieve psychologie heeft iets van dat onechte optimisme meegekregen, lijkt het soms. In bepaalde boeken over geluk is de wereld altijd harmonisch; daar lijken ongeluk, strijd en pijn niet te bestaan en is het of iedereen zijn geluk zelf in de hand heeft…

Geluksdoctorandus is het voor een belangrijk deel met deze kritiek eens!

  • Op deze website besteden we dan ook eveneens aandacht aan de Oosterse en de Stoïcijnse kijk op geluk. Die is in sommige opzichten veel realistischer. Verdriet, pijn en tegenslag horen nu eenmaal bij het leven. Een integrale kijk op geluk kan daar niet aan voorbijgaan. De vraag is: hoe kunnen we zo goed mogelijk met tegenslag omgaan?
  • Soms is het glas gewoon halfleeg of bijna helemaal leeg. Of de zon wil al heel lang niet doorkomen. Daarom gaat geluksdoctorandus òòk in op vragen als hoe je depressiviteit bij jezelf kunt herkennen en wat je eraan kunt doen. Of ruimer gezegd: hoe kun je je allereerst minder ongelukkig voelen?

Van ‘negatieve psychologie’ naar ‘positieve psychologie’
Maar het is wel belangrijk om een misverstand weg te nemen:

De term ‘positieve psychologie’ wil niet zeggen dat we altijd positief moeten zijn!

Hij is bedoeld als een contrast met de gewone psychologie, die zich tot voor kort vooral met psychische stoornissen bezighield en dus hoofdzakelijk aandacht had voor de ‘negatieve’ kant van de menselijke psyche. Maar moet de psychologie niet eveneens onderzoeken op welke manier mensen die geen stoornis hebben zich (nog) verder kunnen ontwikkelen en zich beter kunnen voelen?

Kortom, we hebben zowel een ‘negatieve’ psychologie nodig – om mensen met psychische klachten te kunnen helpen (op zijn tijd kan dat ons allemaal overkomen) –, als een ‘positieve’ psychologie, om psychisch gezonde mensen te helpen een leven te leiden dat ook echt de moeite waard is. Dàt is waarvoor de term ‘positieve psychologie’ is bedoeld!

‘Positieve psychologie’ is gewone wetenschap
Hiermee komen we bij het tweede misverstand. Positieve psychologie is geen ‘populaire trend’ of ‘ideologie’. Het is geen modeverschijnsel, maar het is een onderdeel van de officiële psychologie, die aan de universiteit wordt beoefend.
Het is dat deelgebied van de academische psychologie dat zich bezighoudt met de vraag hoe wij gelukkig en betekenisvol kunnen leven.

De term ‘positieve spychologie’ was eigenlijk provocerend bedoeld. Die naam moest benadrukken dat psychologie meer is dan de studie van ‘negatieve’ psychologische verschijnselen. Nu dit is gelukt, is het misschien beter om weer gewoon over psychologie te spreken. Zowel de ‘negatieve’ als de ‘positieve’ tak horen daarbij. En als gewone, wetenschappelijke psychologie moeten we ook de adviezen van Lyubomirksy zien.

Van dankbaarheid naar optimisme
Optimisme (deze geluksactiviteit) heeft veel te maken met dankbaarheid (geluksactiviteit 1), zegt Lyubomirsky. De geluksonderzoekster weet dat verschil op een leuke manier aan te geven.

  • Dankbaarheid, zegt zij, betreft onze gevoelens tegenover wat ons is overkomen in het verleden en het heden.
  • Optimisme daarentegen, is het gevoel van waaruit wij naar de toekomst kijken.

Optimisten hebben meer energie
Terwijl het bij dankbaarheid om iets gaat dat we al hebben ervaren, gaat het bij optimisme om dingen die we nog willen bereiken of meemaken. Wanneer we optimistisch zijn, nemen we aan dat het de moeite waard is ons voor onze doelen in te zetten. Daardoor geeft optimisme niet alleen een prettig gevoel. Optimisme geeft energie. En net als bij dankbaarheid: gratis en voor niets.

Onderzoek
Er is veel onderzoek waaruit blijkt dat optimisme goed voor ons is. Het draagt bij aan ons geluk en aan onze gezondheid èn optimisme vermindert aantoonbaar de kans op depressiviteit. Ook helpt het bij het omgaan met tegenslag (zie geluksactiviteit 6).

‘Optimisme’ is een van de onderwerpen waaraan positieve psychologen vrijwel vanaf het begin aandacht schonken. Zo is er ook onderzoek gedaan, o.a. door de bekende gelukspycholoog Martin Seligman, naar het aanleren van optimisme bij kinderen.

Je kunt ook te optimistisch zijn
Naast alle positieve gevolgen van optimisme, bestaat er de kans dat het ons oordeel vertekent. Gedragseconomen, zoals Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman, noemen dit de optimistische bias. Optimisme kan leiden tot een overschatting van eigen kunnen of tot veel te dure investeringen…

Het is dus een uitdaging om optimisme met een realistische kijk te combineren!

Oefening
Je kunt optimisme op verschillende manieren oefenen. Een daarvan is: je inbeelden hoe je ideale toekomst eruit ziet. Probeer dat op te schrijven. Ga na welke stappen ervoor nodig zijn. Sommige stappen lijken erg groot, maar vaak kun je ze indelen in kleinere stappen. Wanneer je de gewenste toekomst voor je ziet, en beseft dat deze haalbaar is, heb je een doel waaraan je gericht en met plezier kunt werken.

Wandelend Verkeerslichtmannetje uit DDR (groen)Ga nu verder naar: Geluksactiviteit 3. Tob niet en vergelijk niet.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *