8. Flow nastreven

Flow, we hebben er allemaal van gehoord en letterlijk betekent het stroom of rivier, maar wat is het eigenlijk? Dit idee van Mihály Csíkszentmihály is een van de 12 geluksactiviteiten waarvan het effect is bewezen. Hij vroeg zich af welk soort ervaringen ons geluk kunnen brengen.

Foto van de river Clyde als symbolische illustratie van het onderwerp Flow.

De rivier Clyde bij The Meetings (met dank aan David Hamilton, Creative Commons).

Is flow passief of actief?
Leef jij om te werken of werk je om te leven? We maken vaak een tweedeling tussen werken en leven, tussen serieus bezig zijn en genieten, ofwel tussen inspannen en ontspannen…
Van het laatste verwachten we dan het geluk, terwijl het eerste, werk en inspanning, nodig is om het tweede mogelijk te maken. Daardoor associëren we geluk vooral met passief genieten en niet met actief iets tot stand brengen. Onderzoek naar flow laat zien dat het anders is.

Mogelijk is de associatie van geluk met ontspanning en genieten ook een reden waarom
we geluk eerder beschouwen als iets dat soft en ‘vrouwelijk’ is, in plaats van als een serieus ‘mannelijk’ onderwerp, dat een plaats verdient in economie en politiek.

Foto van de river Clyde als symbolische illustratie van het onderwerp Flow.

De rivier Clyde boven het Medwin Water (foto: David Hamilton, Geograph Project, Creative Commons).

Van Aristoteles tot Csíkszentmihály: geluk is actief
2500 Jaar geleden vroegen filosofen zich al af wat geluk voor toestand was. Voor Aristoteles bijvoorbeeld was geluk (hij noemde het eudaimonia) het gevolg van ‘deugdzame activiteit’.
Ontspanning na gedane arbeid vond hij prima, maar het leidde volgens hem niet tot geluk. Het gaat om waarmee je je bezig houdt en hoe je dat doet. De gedachte dat geluk vooral met activiteit is verbonden, is dus al heel oud.
Een moderne versie is het idee van flow, dat afkomstig is van de Hongaars-Amerikaanse psycholoog Mihály Csíkszentmihály (spreek uit: Tsjik-sènt-miehai). Wat hij zich afvroeg was:

Is het niet mogelijk dat wij werk of inspanning zèlf als bevredigend ervaren in plaats van alleen de resultaten of opbrengsten ervan?

Foto van de river Clyde als symbolische illustratie van het onderwerp Flow.

De rivier Clyde bij Abington (foto: David Greer, Geograph Project, Creative Commons).

Om daarachter te komen, onderzocht hij onder welke voorwaarden mensen ‘bezig zijn’ als plezierig en vervullend ervaren. En als we dit vandaag de dag een open deur vinden, komt dat omdat het boek van Csíkszentmihály inmiddels zoveel invloed heeft gehad!
Maar in de jaren ’80 toen “Tsjik-sènt-miehai” die vraag voor het eerst wetenschappelijk begon te onderzoeken, waagden hoofdzakelijk filosofen en enkele ‘dromers’ zoals de psycholoog Maslow het om dit soort zaken serieus te nemen.

Kunstenaars, onderzoekers en sportlieden als voorbeeld
Gelukspsycholoog Csíkszentmihály ontwikkelde zijn ideeën over flow door de ervaringen te onderzoeken van mensen met artistieke en creatieve beroepen, die zij kennelijk met passie en plezier uitoefenden. Ook sportbeoefenaars (van schakers tot voetballers) nam hij daarbij mee.
Hoewel het om heel verschillende bezigheden gaat, is hun ervaring van voldoening in hoge mate dezelfde, constateerde hij. Op basis daarvan kwam hij met adviezen die ook gelden in een gewone werksituatie of bij het beoefenen van een hobby.

Foto van de river Clyde als symbolische illustratie van het onderwerp Flow.

De Clyde tussen Newark Castle en Glasgow (foto: David Fiddes, Geograph Project, Creative Commons).

Flow, wat is het nu eigenlijk?
Maar wat is flow precies?

• We zijn in een toestand van flow wanneer we zo in onze bezigheden opgaan dat we al het andere op dat moment vergeten. We vergeten niet alleen de tijd, maar verliezen ook tijdelijk ons gevoel van zelf — we zijn dus ook even al onze zorgen kwijt!

Niet elke bezigheid zal een gevoel van flow oproepen. De taak moet niet zo makkelijk zijn dat we ons erbij vervelen. Hij moet uitdagend zijn, maar zo dat we hem nog wel aankunnen.
Ook de omstandigheden doen ertoe. Een baas die in je nek staat te hijgen, zal je niet helpen om flow te bereiken. We moeten weten wat er van ons wordt verwacht. (Daar heeft je chef een rol in.) Maar we moeten vrij zijn om de taak naar eigen inzicht te verrichten. Met andere woorden: de doelen moeten helder zijn en we krijgen snel en taakgericht feedback (van collega’s, klanten of manager), wanneer dat nodig is.

Toegegeven, ‘werken’ zal voor veel mensen nooit een hobby worden, en lang niet iedereen heeft een creatief beroep. Deze inzichten over flow kunnen helpen het werk binnen een organisatie, waar dat mogelijk is, beter in te richten.

Foto van de river Clyde als symbolische illustratie van het onderwerp Flow.

De rivier Clyde ten westen van Erskin-bridge (foto: Bjmullan, Geograph Project, Creative Commons).

Hoe kun je flow oefenen?
Ook zelf kun je bevorderen dat je een staat van flow bereikt, zegt Sonya Lyubomirsky. Het heeft niet alleen met de juiste taak te maken, maar eveneens met het onder controle houden van je aandacht. Geef de moed niet te snel op en blijf je richten op waar je mee bezig bent.
Daar gaat nog iets aan vooraf:

• sta je ervoor open aandacht te besteden aan je ervaring of richt je je alleen maar op de resultaten?

En:

• zoek je zelf dingen op die je uitdagen of wacht je af wat er naar je toekomt?

Opgaan in waar je mee bezig bent, kun je volgens gelukspsychologe Sonja Lyubomirsky in allerlei situaties oefenen. Een mooi voorbeeld is ook: geprekken.
Ook dan gaat het niet alleen om het resultaat, of om de afspraken die je maakt, maar net zo goed om de uitwisseling en het luisteren naar elkaar, waardoor je er allebei een goed gevoel aan overhoudt.

Wandelend Verkeerslichtmannetje uit DDR (groen)

 

Ga nu verder naar:  Geluksactiviteit 9. Geniet van het leven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *