Kun je gelukkiger worden (en minder depressief) via het computerscherm?

Schermprint van de Psyfit cursus van het Trimbos-instituut

De Psyfit-cursus is een online-cursus tegen depressiviteit en ter vergroting van je welbevinden (geluk). Het effect ervan is wetenschappelijk aangetoond.

Het is een van de beloftes van e-Health: laat mensen een (bijna) gratis cursus doen via internet met oefeningen die aantoonbaar hun geluk verhogen en de neiging tot depressiviteit verminderen. De jaarlijkse kosten van depressies bedragen ongeveer 1% van het bruto binnenlands product (bbp). Stel je voor dat we daar een flinke hap vanaf kunnen halen! Hoeveel bezuinigingen zouden we daarmee niet uitsparen?
Onderzoek van het Trimbosinstituut samen met de Universiteit Twente wijst uit dat OPPI’s ofwel Online Positive Psychological Interventions inderdaad effect kunnen hebben, maar dat het financiële voordeel nog niet zo eenvoudig valt te behalen.

Concreet hebben we het dan vooral over de cursus Psyfit. Die is een paar jaar geleden door het Trimbos-instituut ontwikkeld (met o.a. onderzoekster Linda Bolier als drijvende kracht) op basis van principes uit de positieve psychologie. Het onderzoek daarnaar is inmiddels samengevat in twee artikelen, eentje over het effect op de psychische gezondheid en een andere (net uit) over de kosteneffectiviteit. En, werkt het? Met het effect op de klachten zit het redelijk goed. Het Trimbos is wereldwijd een van de eersten die daar ‘hard’ onderzoek met een controlegroep naar heeft gedaan. Het gaat weliswaar om kleine tot middelgrote effecten, maar ter preventie en in een beginnend stadium van depressie tellen die serieus mee. Bovendien kun je met één online cursus voor een relatief gering bedrag heel veel mensen bereiken.

Maar hoeveel levert het op?
De kosteneffectiviteit viel op het eerste gezicht echter tegen. Het bleek dat mensen die de cursus volgden zich voor meer dagen ziek melden dan deelnemers aan de controlegroep (die ook graag wilden meedoen, maar vooralsnog op de wachtlijst stonden). En niet-gewerkte dagen zijn immers duur. Toch was dat effect enigszins raadselachtig. Want als je de zwaarst verzuimende 5% (slechts enkele personen) niet meetelde, was de kosteneffectiviteit een stuk hoger. De Psyfit-website is al een tijdje online. Iedereen die dat wil kan voor nog geen dertig euro de cursus volgen. De cursus is inmiddels door meer dan twaalfduizend mensen gevolgd en verricht dagelijks z’n heilzame werk. Toch zijn er nog aardig wat vragen te beantwoorden (die ik grotendeels ontleen aan de twee onderzoeks-artikelen zelf), wil dit voorbeeld van e-health echt het gedroomde succes worden: • Waarom doen sommige groepen wel mee en andere niet? De deelnemers zijn vooral vrouwen, vooral hoger opgeleid, vooral van middelbare leeftijd. “Aha, het boekenlezerspubliek” was mijn eerste gedachte. Het lijkt soms wel of goed geschoolde vrouwen de enigen zijn die in literatuur, psychologische zelfhulp, natuurlijke gezondheidszorg, geluk en welbevinden zijn geïnteresseerd. Het zegt iets over de invloed van emancipatie op de rest van de samenleving. Maar zie die groep maar eens breder te maken als je met dit soort thema’s bezig bent…

• Waardoor zijn sommige effecten duurzamer dan andere? Het verhogen van welbevinden en vitaliteit bleek slechts tijdelijk effectief; het verminderen van angst en van depressieve klachten hield echter stand op langere termijn.

• Hoe verminder je het aantal afvallers? Dan is er nog een groot aantal, pakweg een derde, dat onderweg afhaakt en de cursus niet afmaakt. Gemiddeld jongere deelnemers stoppen er iets vaker mee.

• Waardoor bleven mensen vaker ‘ziek’ thuis nadat ze de cursus gingen volgen? Die concrete vraag blijkt niet zo makkelijk te beantwoorden. Zijn ze hun eigen gezondheid belangrijker gaan vinden en hun werk naar verhouding iets lager gaan waarderen? Misschien is dat dan ten dele óók een gunstig effect: ze gaan immers beter voor zichzelf zorgen.

• Zouden sommige (typen) mensen méér baat hebben van zo’n online-cursus dan andere? Welke dan en waar zit hem dat in? Het lijkt dat hooggeschoolden, als ze er aan beginnen, er in het algemeen iets beter op reageren.

• Hoe past zo’n e-cursus het beste in het veld van welzijn en gezondheid? Ook is het nog geen uitgemaakte zaak waar precies in het grote psychologische gebied zo’n cursus het meeste oplevert. Zoals nu, voor iedereen wijd en zijd via internet toegankelijk? Daar lijkt weinig op tegen. Maar hoe effectief zou het zijn als ondersteuning van gesprekstherapie? Of, laten we eens wat bedenken, als een verplichte module, voor alle werknemers binnen een bedrijf? (Maar dan natuurlijk niet als troostprijs bij een dreigende ontslagronde!) Kortom, er lijkt een mooie toekomst voor OPPI’s en andere positieve gezondheids-technologieën in het verschiet. Maar hoe die eruit gaat zien? Dat kan nog allerlei kanten op.

Bronnen Hier vind je de Psyfit-website. Dit zijn de twee onderzoeksartikelen: Bolier, L., Haverman, M., Kramer, J., Westerhof, J. G., Riper, H., Walburg, A. J., Boon, B., & Bohlmeijer, E. (2013). An Internet-Based Intervention to Promote Mental Fitness for Mildly Depressed Adults: Randomized Controlled Trial. Journal of Medical Internet Research, 15, e200  Bolier, L., Majo, C., Smit, F., Westerhof, G.J., Haverman, M., Walburg, J., Riper, H., & Bohlmeijer, E. (2014). Cost-effectiveness of online positive psychology: Randomized controlled trial. Journal of Positive Psychology  En voor wie echt in het onderwerp is geïnteresseerd: in het Handboek Positieve Psychologie staat een mooi overzichtsartikel (H. 21 Positieve Psychologie Online). Over dit handboek schreef Geluksdoctorandus onlangs nog een recensie.

Dit bericht is geplaatst in Geestelijke gezondheid, Positieve Psychologie, Ziektekosten met de tags , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *